İTFAİYEPEDİA KÜTÜPHANESİ

İtfaiyecilik sözlüğü

Yangın, ekipman, bina güvenliği ve mevzuat alanlarında 500 kaynaklı terim.

ABCÇDEFGHIİJKLMNOÖPRSŞTUÜVYZ
500 içerikKategorilere göz at

A sınıfı yangın

A sınıfı yangın, odun, kâğıt ve benzeri genel olarak kor oluşturan katı yanıcıların yangınıdır.

ABC tozu

A, B ve C yangın sınıfları için uygunluğu belirtilmiş kuru kimyevi tozdur. D sınıfı metal yangını tozunun yerine kullanılacağı varsayılmaz.

Acil anons sistemi

Acil anons sistemi, yangın veya başka bir acil durumda bina kullanıcılarına anlaşılabilir sesli talimatlar ileten sistemdir.

Acil aydınlatma

Acil aydınlatma, normal aydınlatmanın devre dışı kalması durumunda güvenli hareketi destekleyen aydınlatmadır.

Acil çıkış

Acil çıkış, tehlike altındaki bir yerden güvenli bir alana ulaşmayı sağlayan çıkıştır.

Acil durum

Acil durum, olağan işleyişi bozan ve zamanında koruyucu ya da müdahale edici işlem gerektiren olaydır.

Acil durum asansörü

Acil durum asansörü, yangın veya acil durumda özellikle müdahale ve kurtarma ekiplerinin kullanımına yönelik özel güvenlik düzenlemeleri bulunan asansördür.

Acil durum ekibi

Acil durum ekibi, acil olaylarda belirli görevleri yerine getirmek üzere görevlendirilmiş ve buna uygun hazırlık yapmış personel grubudur.

Acil durum planı

Acil durum planı, olası tehlikeler karşısında görevlerin, haberleşmenin, müdahale ve tahliye düzeninin önceden belirlendiği plandır.

Acil yönlendirme

İnsanların çıkışa veya güvenli yola ulaşmasını sağlayan işaretleme düzenidir. Normal aydınlatmanın kaybında da işlevini sürdürmesi değerlendirilir.

Açık alev

Açık alev, çevresindeki hava ve malzemelerle doğrudan etkileşebilen alevdir.

Açık arazi işletmesi

Otopark, tank sahası veya açık depo gibi doğal koşullara açık işletme alanıdır. Açık havada bulunması yangın önlemlerini gereksiz kılmaz.

Aday memur

Asli memurluğa geçişten önce adaylık sürecinde bulunan personeldir. Eğitim ve değerlendirme koşulları kanunla düzenlenir.

Adreslenebilir algılama sistemi

Adreslenebilir algılama sistemi, sahadaki uyumlu dedektör, buton veya modüllerin ayrı kimliklerle panelde izlenebildiği yangın alarm düzenidir.

AFAD

AFAD, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının kısa adıdır.

Afet

Afet, toplumda fiziksel, ekonomik veya sosyal kayıplar oluşturan ve olağan yaşamı ciddi biçimde kesintiye uğratan olayların sonuçlarını anlatır.

Afet lojistiği

Afet lojistiği, müdahale ve yaşamın sürdürülmesi için gereken insan, malzeme ve hizmetlerin uygun yere ulaştırılması ve yönetilmesidir.

Afet riski

Afet riski, bir tehlikenin belirli koşullarda oluşturabileceği kayıp ve zarar olasılığıyla ilişkilidir.

Afet yönetimi

Afet yönetimi, afet risklerinin azaltılması, hazırlık, müdahale ve iyileştirme çalışmalarının birlikte yürütülmesidir.

Afete hazırlık

Afete hazırlık, bir afet meydana geldiğinde insanların ve kurumların görevlerini daha düzenli yerine getirebilmesi için önceden yaptığı çalışmalardır.

AFFF

Sulu film oluşturabilen köpük konsantresi ailesinin kısaltmasıdır. Adı tek başına bütün yakıtlara uygunluk veya güncel çevresel kabul göstermez.

Ağır köpük

Düşük genleşmeli köpük için kullanılan addır. Bir köpüğün uygunluğu yalnız bu sınıfa değil, ürünün yakıta ilişkin performansına da bağlıdır.

Akaryakıt

Akaryakıt, motorlarda veya ısı üretiminde kullanılan sıvı yakıtlar için kullanılan genel addır.

Akciğer otomatiği

Akciğer otomatiği, solunum cihazında kullanıcının soluma ihtiyacına göre maskeye hava ileten talep valfidir.

Alarm

Alarm, bir tehlikenin veya müdahale gerektiren durumun insanlara ya da ilgili sisteme bildirilmesidir.

Alarm paneli

Alarm paneli, yangın algılama sisteminden gelen sinyalleri izleyen, gösteren ve tasarımına göre ilgili uyarı işlevlerini yöneten merkez birimdir.

Alev

Alev; gaz fazında gerçekleşen yanmanın görünür ışık yayan bölümüdür. Rengi, biçimi ve davranışı yanıcı maddeye, sıcaklığa, oksijen miktarına ve yanma koşullarına göre değişebilir.

Alev dedektörü

Alev dedektörü, yanma sırasında oluşan belirli optik ışınım özelliklerini izleyerek yangın belirtisini algılayan cihazdır.

Alevlenme noktası

Isınan maddeden çıkan gazların, dış alev uzaklaştırıldıktan sonra da yanmayı sürdürebildiği en düşük sıcaklığı anlatır. Parlama noktasıyla aynı kavram değildir.

Alevli yanma

Alevli yanma, yakıt ile oksitleyicinin gaz fazındaki tepkimesinin alev bölgesi oluşturarak gerçekleşmesidir.

Algılama

Algılama, yangın veya başka bir tehlikeyle ilişkili belirtinin fark edilmesidir.

Alkol

Alkol, tek bir üründen çok kimyasal bir madde grubunu anlatır.

Alkole dayanıklı köpük

Su ile karışan belirli yakıtlara karşı dayanım sağlayacak şekilde formüle edilmiş köpüktür. Dayanımın kapsamı ürün onayından okunmalıdır.

Alt patlama sınırı

Alt patlama sınırı, yanıcı bir gaz veya buharın hava içindeki karışımında alevin yayılabildiği en düşük derişimi ifade eder.

Alüminize elbise

Alüminize elbise, dış yüzeyindeki yansıtıcı katmanla özellikle ışınım yoluyla gelen ısı etkisini azaltmayı amaçlayan özel koruyucu giysidir.

Amirin sorumluluğu

Amirin görevlerin mevzuata uygun yürütülmesini sağlama, personeli yetiştirme ve gözetme yükümlülüğüdür. Emir verme yetkisi sınırsız değildir.

Ankraj

Ankraj, bir emniyet veya kurtarma sistemindeki kuvvetleri taşıyıcı yapıya aktaran bağlantı noktası ya da düzenidir.

Apartman

Yangın yönetmeliği tanımında bağımsız mutfak ve banyosu olan en az üç mesken içeren binadır. Kullanım sınıfı incelemesinde bu tanım önem taşır.

Araç sabitleme

Araç sabitleme, kazalı aracın kurtarma sırasında yuvarlanma, kayma veya beklenmedik biçimde hareket etmesini önlemek için uygun desteklerle kararlı hale getirilmesidir.

Arama

Arama, kayıp veya tehlike altındaki kişinin yerini belirlemeye yönelik sistemli çalışmadır.

Arama köpeği

Arama köpeği, belirli koku ve arama görevleri için eğitilen, sevk ve idarecisiyle birlikte çalışan köpektir.

Arazöz

Arazöz, yangın müdahalesinde su taşıma ve pompalama işlevlerini bir arada sunan araç için kullanılan addır.

ARFF

ARFF, Aircraft Rescue and Fire Fighting ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede hava aracı kurtarma ve yangınla mücadele hizmetlerini anlatır.

Asansör kurtarma

Asansör kurtarma, asansörde mahsur kalan kişilerin yetkili ve eğitimli ekip tarafından güvenli alana çıkarılmasıdır.

Asetilen

Asetilen, metal kaynak ve kesme işlemlerinde yakıt olarak kullanılan yanıcı bir gazdır.

Aseton

Aseton, kolay buharlaşabilen ve suyla karışabilen yanıcı bir çözücüdür.

Asli memurluk

Adaylık şartlarını tamamlayan kişinin yetkili işlemle geçtiği memurluk durumudur. Sürenin dolması tek başına bütün koşulların sağlandığını göstermez.

Aşırı yükleme

Aşırı yükleme, bir elektrik devresinden tasarımının ve taşıma kapasitesinin üzerinde akım çekilmesidir.

Atama

Kişinin yetkili idari işlemle belirli bir kamu görevine getirilmesidir. Sınav sonucu ile atama işlemi farklı aşamalardır.

Atmosfer ölçümü

Atmosfer ölçümü, bir ortamın oksijen düzeyi, yanıcı gazları veya belirli zehirli bileşenleri bakımından uygun cihazlarla değerlendirilmesidir.

Atrium

Birden fazla katın içine açıldığı, üstü kapalı geniş ve yüksek hacimdir. Merdiven ve tesisat şaftları bu tanıma dâhil edilmez.

Ayırıcı

Ayırıcı, teknik kurtarmada iki yüzey arasında açıklık oluşturmak için kontrollü kuvvet uygulayan alettir.

Aylıksız izin

Kanunun öngördüğü hâllerde aylık ödenmeden kullanılan izindir. Her talep için koşulsuz hak değildir.

Aylıktan kesme

Memurun brüt aylığından kanunun belirlediği oranda kesinti yapılması şeklindeki disiplin cezasıdır. Her ücret kesintisi disiplin cezası değildir.

B sınıfı yangın

B sınıfı yangın, yanıcı sıvılarla ilişkilendirilen yangın sınıfıdır.

Baca yangını

Baca yangını, bacada biriken yanıcı maddelerin veya baca çevresindeki yapı bileşenlerinin tutuşmasıyla ilişkili yangındır.

Backdraft

Backdraft; oksijeni azalmış, sıcak ve yanıcı gazlarla dolu kapalı bir ortama ani hava girişi sonrasında oluşabilen hızlı deflagrasyon olayıdır.

Bağımsız solunum cihazı

Bağımsız solunum cihazı, kullanıcının solunacağı gaz kaynağını yanında taşıdığı koruyucu sistemdir.

Basınç

Basınç, bir yüzeye etki eden kuvvetin yüzey alanına oranıdır.

Basınç düşürücü

Basınç düşürücü, girişteki akışkan basıncını kullanım noktasının gerektirdiği daha düşük düzeye düzenleyen elemandır.

Basınç kaybı

Basınç kaybı, akışkan bir hat boyunca ilerlerken sürtünme ve yerel dirençler nedeniyle kullanılabilir basıncın azalmasıdır.

Basınçlandırma

Basınçlandırma, yangın güvenliğinde korunacak hacimde çevresine göre basınç farkı oluşturarak duman girişini sınırlamaya yönelik sistemdir.

Basınçlı hava tüpü

Basınçlı hava tüpü, uygun nitelikteki havayı basınç altında depolayan kaptır.

Başarı belgesi

Görevde gösterilen başarı için yetkili makamca verilen belgedir. Her takdir ifadesi kanundaki başarı belgesi sayılmaz.

Batarya

Batarya, elektrik enerjisini kimyasal biçimde depolayıp gerektiğinde sağlayan hücre veya hücre grubudur.

BC tozu

B ve C sınıflarında kullanılmak üzere tanımlanmış kuru kimyevi tozdur. ABC işaretli ürünle aynı kullanım kapsamına sahip değildir.

Benzin

Benzin, kıvılcımla ateşlemeli motorlarda kullanılan, kolay buharlaşan sıvı hidrokarbon karışımıdır.

Bilincin değerlendirilmesi

Bilincin değerlendirilmesi, kişinin çevresini fark edip etmediğinin ve sözlü uyarılara yanıt verip vermediğinin kontrol edilmesidir.

Bina yangın denetimi

Yangın önlemlerinin mevzuat ve uygulama bakımından incelenmesidir. Denetim kapsamı ve tespit tarihi raporda önem taşır.

Bina yüksekliği

Binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan veya imar düzenlemesince belirlenen yüksekliktir. Yapı yüksekliğiyle aynı ölçüm değildir.

BLEVE

BLEVE, basınç altında bulunan ve atmosfer basıncındaki kaynama sıcaklığının üzerinde olan sıvının kabı aniden bütünlüğünü kaybettiğinde hızlı buharlaşma ve genleşmeyle oluşan fiziksel patlamadır.

Bodrum katı

Su basman kotunun altında yapılan, kısmen doğal veya düzenlenmiş zemin altında kalan kattır. Kaçış ve duman kontrolünde özel değerlendirme gerektirebilir.

Boğma

Boğma, söndürmede yanmanın sürmesi için gereken oksitleyicinin yakıta erişimini sınırlama yaklaşımıdır.

Boğucu gaz

Boğucu gaz, dokulara yeterli oksijen ulaşmasını engelleyebilen gazları anlatan genel bir terimdir.

Bölgelendirme

Bölgelendirme, olay alanını risk, görev veya erişim koşullarına göre anlamlı bölümlere ayırmaktır.

Buharlaşma

Buharlaşma, sıvının gaz fazına geçmesidir ve yalnız kaynama sıcaklığında gerçekleşmez.

Buharlaşma ısısı

Buharlaşma ısısı, bir sıvıyı gaz fazına geçirmek için gereken enerjiyle ilgilidir.

Burkulma

Burkulma, eklemin normal hareket sınırını aşmasıyla özellikle bağ dokularında oluşan zedelenmedir.

Bütan

Bütan, dört karbon atomlu yanıcı hidrokarbonların adıdır; n-bütan ve izobütan farklı yapılara sahiptir.

C sınıfı yangın

C sınıfı yangın, Türkiye’de kullanılan sınıflandırmada yanıcı gazların yangınıdır.

Can yeleği

Can yeleği, suda yüzdürme desteği ve ürünün tasarımına göre kullanıcının konumunu desteklemek amacıyla giyilen donanımdır.

CO2 hornu

Karbondioksitli söndürücüde akışı yönlendiren boşaltma ucudur. Kullanımda üreticinin tutma noktaları ve soğuk temas uyarıları esas alınır.

Çalışan

Çalışan, kamu veya özel işyerinde istihdam edilen gerçek kişidir. İSG bakımından memur ve işçi ayrımı, çalışan tanımının dışında kalma nedeni değildir.

Çalışan temsilcisi

Çalışan temsilcisi, iş sağlığı ve güvenliği çalışmalarında çalışanların görüşlerini ve tedbir taleplerini ileten yetkili çalışandır.

Çalışanların bilgilendirilmesi

Çalışanların bilgilendirilmesi, işyeri riskleri, koruyucu tedbirler, haklar ve acil durum görevlileri hakkında anlaşılır bilgi sağlanmasıdır.

Çalışanların katılımı

Çalışanların katılımı, İSG kararlarında çalışanların veya temsilcilerinin görüşlerinin alınması ve öneri sunabilmesidir; yalnız duyuru yapılması değildir.

Çalışma süresi

Memurun görev için ayırdığı ve kanuni düzenlemelere göre belirlenen süredir. Kesintisiz hizmetlerde özel çalışma düzenleri bulunabilir.

Çalışmaktan kaçınma hakkı

Çalışmaktan kaçınma hakkı, ciddi ve yakın tehlikede kanuni usulle kullanılan koruyucu haktır. İtfaiye müdahalesi için kapsam istisnası ayrıca değerlendirilir.

Çatı yangın güvenliği

Çatı malzemeleri, boşlukları ve çevre yapı ilişkileri üzerinden yangın yayılmasını sınırlayan önlemlerdir. Çatıdaki depolama ve tesisatlar da dikkate alınır.

Çekilme hakkı

Memurun kanundaki usule uyarak görevinden ayrılabilmesidir. Görevi haber vermeden bırakmakla aynı işlem değildir.

Çekilmiş sayılma

Kanunda belirtilen davranış veya koşullar nedeniyle memurun ayrılmış kabul edilmesidir. Kendi isteğiyle yapılan usulüne uygun çekilmeden farklıdır.

Çekvalf

Çekvalf, akışkanın belirli yönde geçmesine izin verirken ters akışı sınırlamak için kullanılan vana elemanıdır.

Çıkık

Çıkık, eklemi oluşturan kemik yüzlerinin normal ilişkisini kaybetmesidir.

Çıkmaz koridor mesafesi

Koridorun en uzak noktasından çıkışa veya iki yönde kaçış imkânı bulunan noktaya kadar koridor boyunca ölçülen uzaklıktır. Oda içindeki yürüme mesafesiyle aynı değildir.

Çıkrık

Çıkrık, hortum veya halatın düzenli biçimde sarılmasını ve gerektiğinde açılmasını sağlayan döner taşıma düzenidir.

Çökme

Çökme, bir yapı, yapı parçası veya zeminin taşıma ve bütünlük koşullarını kaybederek yer değiştirmesi ya da yıkılmasıdır.

Çökme bölgesi

Çökme bölgesi, yapı parçalarının düşmesi, devrilmesi veya yayılması nedeniyle erişimin sınırlandırıldığı tehlikeli alandır.

Çökme tehlikesi

Çökme tehlikesi, bir yapının, yapı parçasının veya desteklenen kütlenin taşıma bütünlüğünü kaybederek hareket etme potansiyelidir.

D sınıfı toz

Belirli yanıcı metaller için geliştirilmiş özel söndürücü tozdur. Metal türleri arasında da uygunluk kontrolü gerekir.

D sınıfı yangın

D sınıfı yangın, yanabilen metallerin yangınıdır.

Dağıtıcı

Dağıtıcı, bir ana su hattından gelen akışı birden fazla çıkışa ayıran bağlantı ekipmanıdır.

Damlacık

Damlacık, sıvının küçük ve ayrı bir hacim birimidir.

Davlumbaz söndürme sistemi

Davlumbaz söndürme sistemi, endüstriyel mutfakta pişirme ekipmanı, davlumbaz ve ilgili yağlı kanal bölgelerinde oluşabilecek yangınlara yönelik sabit söndürme düzenidir.

Debi

Debi; bir akışkanın belirli bir kesitten birim zamanda geçen hacmidir. İtfaiyecilikte genellikle litre/dakika veya metreküp/saat birimleriyle ifade edilir ve pompa, hortum, lans, monitör ve yangın suyu hesaplarında temel bir değerdir.

Dekontaminasyon

Dekontaminasyon, insan, ekipman veya yüzey üzerindeki tehlikeli kirleticinin uzaklaştırılması ya da etkisinin azaltılmasına yönelik işlemlerdir.

Deluge sistemi

Deluge sistemi, açık boşaltma elemanlarına bir kontrol vanasının açılmasıyla topluca su sağlayan sabit söndürme düzenidir.

Depolama amaçlı tesis

Malzemelerin muhafaza edildiği yapı veya alandır. Depolanan maddenin niteliği, miktarı ve istif biçimi yangın değerlendirmesini etkiler.

Deprem

Deprem, yer içinde açığa çıkan enerjinin dalgalar hâlinde yayılmasıyla oluşan sarsıntıdır.

Derece

Memurun statü ve ilerleme sistemindeki basamaklardan biridir. Kademe ile farklı koşullarda değişir.

Derece yükselmesi

Kanuni şartlar sağlanarak daha üst dereceye geçilmesidir. Unvan değişikliği veya görevde yükselme sınavıyla her durumda aynı işlem değildir.

Destek elemanı

Destek elemanı, asli işinin yanında önleme, tahliye, yangınla mücadele veya ilk yardım için özel görevlendirilen, eğitimli ve donanımlı kişidir.

Devlet memurluğundan çıkarma

Memurun bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere çıkarılmasını ifade eden disiplin cezasıdır. Usul güvenceleriyle birlikte değerlendirilir.

Devlet memuru

Kamu hizmetlerini kanundaki memur statüsüyle yürüten kişidir. İşçi veya sözleşmeli personelle bütün özlük hükümleri aynı değildir.

Devlete bağlılık

Memurun devletin menfaatlerini koruma ve kanunun yasakladığı faaliyetlerden kaçınma yükümlülüğüdür. Görev davranışları içinde değerlendirilir.

Dış kanama

Dış kanama, damar bütünlüğünün bozulmasıyla kanın bir yaradan vücudun dışına çıkmasıdır.

Dış yüzey cephe kaplaması

Yapının dış etkilerden korunması için uygulanan malzeme veya katman sistemidir. Yangın davranışı bütün cephe sistemiyle değerlendirilir.

Dirençlilik

Dirençlilik, toplumun veya sistemin tehlikelere dayanma, değişen koşullara uyum sağlama ve temel işlevlerini sürdürüp yeniden kurabilme kapasitesidir.

Disiplin amiri

Kanuni ve idari düzenlemelerle disiplin yetkisi tanınmış amirdir. Her üst personel bütün disiplin cezalarını veremez.

Disiplin cezası

Kamu hizmetinin düzenini bozan kanunda tanımlı fiillere karşı uygulanan idari yaptırımdır. Fiil, yetki ve usul birlikte değerlendirilir.

Disiplin itirazı

Verilen disiplin cezasına karşı kanundaki yetkili merciye başvuru yoludur. Süre ve başvuru makamı ceza türüne göre kontrol edilir.

Dizel yangın pompası

Dizel yangın pompası, söndürme suyunu basınçlandırmak için dizel motorla tahrik edilen pompadır.

Doğal duman tahliyesi

Dumanın açıklıklar ve doğal hareket etkileriyle dışarı çıkarılmasıdır. Açıklıkların yeri ve hava girişi birlikte tasarlanır.

Doğalgaz

Doğalgaz, büyük bölümü metandan oluşan yanıcı gaz karışımıdır.

Dolu jet

Dolu jet, suyun mümkün olduğunca bütünlüklü bir akış hâlinde hedefe gönderilmesidir.

Donma

Donma, düşük sıcaklığın etkisiyle özellikle uç bölgelerde gelişen yerel doku hasarıdır.

Duman

Duman, yanma ve ısıl ayrışma sırasında oluşan gazların, sıvı damlacıklarının ve katı parçacıkların hava içindeki karışımıdır.

Duman damperi

Duman damperi, havalandırma veya duman kontrol hatlarında dumanın geçişini yönetmek üzere kullanılan hareketli kontrol elemanıdır.

Duman dedektörü

Duman dedektörü, dumanın belirli fiziksel özelliklerine duyarlı yangın algılama elemanıdır.

Duman gazı

Duman gazı, yangın ve yanma ortamındaki gaz karışımını ifade eder.

Duman haznesi

Dumanın biriktirilmesi amacıyla tavan seviyesinde tasarlanan hacimdir. Her yüksek tavan boşluğu kendiliğinden tasarlanmış hazne sayılmaz.

Duman kontrolü

Duman kontrolü, yangında dumanın bina içindeki yayılımını ve birikimini sınırlamak veya yönetmek için kullanılan önlemler bütünüdür.

Duman perdesi

Dumanın tavan altında yanal yayılmasını sınırlandıran sabit veya hareketli bölücüdür. Yangın kapısıyla aynı yapı elemanı değildir.

Duman tahliyesi

Duman tahliyesi, dumanın belirli bir hacimden doğal açıklıklar veya mekanik sistemlerle uzaklaştırılmasıdır.

Duman yönlendirme bacası

Yangın dumanını belirlenen yönde taşımaya yarayan bacadır. İşlevi bütün duman kontrol tasarımı içinde değerlendirilir.

Düğüm

Düğüm, halatın bağlantı, birleştirme veya belirli bir işlev için düzenlenmiş biçimidir.

Düşük hava alarmı

Düşük hava alarmı, solunum cihazındaki hava rezervi belirlenmiş uyarı düzeyine indiğinde kullanıcıyı uyaran düzenektir.

Düşük tehlike sınıfı

Düşük tehlike sınıfı; yangın yükü ve yanabilirlik yanında 30 dakika dayanım ve 126 m² kompartıman sınırıyla birlikte değerlendirilir.

Düşüş durdurma

Düşüş durdurma, düşmeye başlayan kişinin hareketini uygun donanımla durdurmayı amaçlayan koruma sistemidir.

Eğitim tatbikatı

Eğitim tatbikatı, görevlerin ve planların kontrollü bir senaryo üzerinden uygulanmasıdır.

Ekip amiri

Ekip amiri, kendisine verilen ekibin görevlerini kurumun yetki ve sorumluluk düzeni içinde yöneten kişidir.

Ekip koordinasyonu

Ekip koordinasyonu, farklı görevlerin zaman, alan ve bilgi bakımından birbirini destekleyecek şekilde düzenlenmesidir.

Elektrik arkı

Elektrik arkı, iki nokta arasında iyonlaşmış ortam üzerinden elektrik akımının aktığı yüksek enerjili boşalmadır.

Elektrik tehlikesi

Elektrik tehlikesi, elektrik enerjisinin çarpılma, yanık, ark veya yangın gibi zararlara yol açabilme potansiyelidir.

Elektrik yangını

Elektrik yangını, elektrikli donanımla ilişkili yangınları anlatan günlük ifadedir.

Elektrikli yangın pompası

Elektrikli yangın pompası, sulu yangın söndürme tesisatına gerekli debi ve basıncı elektrik motoruyla sağlayan pompadır.

Emiş hattı

Emiş hattı, pompanın akışkanı su kaynağından aldığı giriş hattıdır.

Emiş süzgeci

Emiş süzgeci, pompa girişine iri yabancı maddelerin ulaşmasını sınırlayan elemandır.

Emniyet kemeri

Emniyet kemeri, kullanıcıyı konumlandırma veya düşmeye karşı koruma amacıyla kullanılan vücut donanımları için genel bir ifadedir.

Emniyet pimi

Söndürücü kumandasının istem dışı çalışmasını önlemeye yardımcı parçadır. Yerinden çıkmış veya hasarlı olması kontrol gerektirir.

EN

Avrupa standardını belirten kısaltmadır. Türkiye’de kabul edilmiş bir standardın adında TS EN birlikte görülebilir.

Enkaz

Enkaz, yıkılmış veya ağır hasar görmüş yapı ve nesnelerin oluşturduğu kalıntılardır.

Enkaz arama

Enkaz arama, yıkıntı içindeki kişilerin konumunu belirlemeye yönelik sistemli çalışmadır.

Erime

Erime, katı maddenin sıvı hâle geçmesidir.

Flashover Ne Demek? İtfaiyecilikte Terim Anlamı

Flashover, kapalı hacim yangınında yanmanın hacim genelinde hızla yaygınlaşıp tam gelişmiş evreye geçmesidir.

Floroprotein köpük

Protein esaslı yapı ve florlu bileşenleri birlikte kullanan köpük ailesidir. Kimyasal içeriği ve çevresel kısıtları güncel ürün belgesinden kontrol edilir.

Fuel-oil

Fuel-oil, petrol işleme ürünlerinden elde edilen ve özellikle ısı veya enerji üretiminde kullanılan sıvı yakıtların adıdır.

Gaz dedektörü

Gaz dedektörü, belirli gazların varlığına veya derişimine duyarlı algılama cihazıdır.

Gaz ölçüm cihazı

Gaz ölçüm cihazı, sensörlerinin kapsamındaki gazları veya oksijen düzeyini sayısal olarak değerlendiren donanımdır.

Gaz sızdırmaz elbise

Gaz sızdırmaz elbise, belirlenmiş deney ve kullanım koşullarında gaz girişini sınırlayacak biçimde tasarlanmış kimyasal koruyucu giysidir.

Gaz yanıcı

Gaz yanıcı, gaz hâlinde bulunduğunda uygun oksitleyici ve tutuşturma koşulları altında yanabilen maddedir.

Gazlı söndürme

Gazlı söndürme, uygun bir söndürücü gazın korunacak hacme veya belirlenmiş tehlike bölgesine verilmesiyle yangının kontrolünü amaçlayan sistemdir.

Geçici madde

Belirli bir geçiş sürecini veya zamanla sınırlı uygulamayı düzenleyen hükümdür. Süresi dolmuş düzenleme yeni bir genel hak gibi yorumlanmaz.

Geleneksel cephe kaplaması

Arada havalandırma boşluğu oluşturulmadan dış yapı elemanlarına uygulanan kaplamadır. Malzeme ve uygulama ayrıntıları birlikte önem taşır.

Genç çalışan

Genç çalışan, 15 yaşını bitirmiş ancak 18 yaşını doldurmamış çalışandır. Yaşı, eğitim ve risk değerlendirmesinde özel olarak dikkate alınır.

Genel atama şartları

Memurluğa girişte kanunun aradığı ortak koşullardır. İtfaiye kadrosunun özel sınav ve nitelik koşulları ayrıca incelenir.

Giydirme cephe

Kendi taşıyıcı düzeniyle binaya asılan, binanın esas yükünü taşımayan dış kabuktur. Katlar arası yangın geçişi tasarımda ele alınmalıdır.

Gizli bilgiyi açıklama yasağı

Görev nedeniyle öğrenilen gizli bilgilerin yetkisiz açıklanmamasıdır. Memuriyetin sona ermesi yükümlülüğü kendiliğinden kaldırmaz.

Gönüllü itfaiyeci

Gönüllü itfaiyeci, belirli bir teşkilatın eğitim ve görevlendirme düzeni içinde gönüllü hizmet veren kişidir.

Görev devri

Ayrılan personelin sorumluluğundaki iş, belge ve malları usulüne göre teslim etmesidir. Özellikle sayım ve kayıtların doğruluğu önem taşır.

Görevden uzaklaştırma

Görevde kalmasının sakıncalı görüldüğü hâllerde uygulanan geçici idari tedbirdir. Tek başına bir disiplin cezası değildir.

Göreve başlama

Atama sonrasında kanuni süre ve usule göre görevin fiilen üstlenilmesidir. Tebligat ve yer değişikliği koşulları süreyi etkileyebilir.

Grev yasağı

Memurların grev kararı verme veya greve katılma gibi eylemlerine ilişkin kanuni yasaktır. İşçi statüsündeki toplu iş hukuku kurallarıyla karıştırılmaz.

Güvenli bölge

Güvenli bölge, belirli bir olayda değerlendirilmiş tehlikelerden korunmak için ayrılan alandır.

Güvenlik bilgi formu

Güvenlik bilgi formu, kimyasal ürünün tehlikeleri, maruziyet ve güvenli yönetim bilgilerini düzenli başlıklarda sunan belgedir.

Haberleşme

Haberleşme, ekipler ve komuta birimleri arasında göreve ilişkin bilgi alışverişidir.

Hafif köpük

Yüksek genleşmeli köpük için kullanılan addır. Hacim doldurma davranışı, düşük genleşmeli köpük uygulamasından farklıdır.

Halat koruyucu

Halat koruyucu, halatın keskin, pürüzlü veya aşındırıcı yüzeylerle temas etkisini azaltmak amacıyla kullanılan yardımcı donanımdır.

Hastalık izni

Sağlık raporu ve kanundaki şartlara bağlı izin türüdür. Raporun usulü ve izin süresi birlikte değerlendirilir.

Hava emişli dedektör

Hava emişli dedektör, korunacak alanın havasını bir boru ağı üzerinden algılama ünitesine taşıyarak duman belirtisini inceleyen sistemdir.

Hava yönetimi

Hava yönetimi, solunum cihazındaki mevcut kaynağın görev, dönüş ve beklenmeyen durumlar için planlı kullanılmasıdır.

Havalandırma

Havalandırma, havanın bir hacme girip çıkmasıdır; doğal açıklıklarla veya mekanik cihazlarla gerçekleşebilir.

Hazırlayıcı eğitim

Aday memurun çalışacağı sınıf ve göreve ilişkin bilgileri kazanmasına yönelik eğitimdir. Temel eğitimi tamamlayan mesleki aşamadır.

Hediye alma yasağı

Görevle bağlantılı menfaat veya hediye kabulüne ilişkin kanuni sınırlamadır. Kamu hizmetinin tarafsızlığını korumayı amaçlar.

Hızlı yanma

Hızlı yanma, eğitim terminolojisinde belirgin ısı ve çoğu zaman ışık, alev ya da duman oluşumuyla gelişen yanmayı anlatır.

Hidrant

Hidrant, yangın söndürme çalışmalarına su sağlamak üzere bir su tesisatına bağlanan özel bağlantı noktasıdır.

Hidrojen

Hidrojen, çok düşük yoğunluklu ve yanıcı bir gazdır.

Hidrolik güç ünitesi

Hidrolik güç ünitesi, kurtarma aletlerinin çalışması için basınçlı hidrolik akış sağlayan kaynaktır.

Hidrolik kesici

Hidrolik kesici, hidrolik güç yardımıyla uygun malzemeleri kesmek için kullanılan teknik kurtarma aletidir.

Hidrolik ram

Hidrolik ram, doğrusal hareketle itme veya açıklık oluşturma kuvveti sağlayan kurtarma ekipmanıdır.

Hizmet içi eğitim

Personelin görev bilgisini ve becerisini geliştirmeye yönelik kurum içi yetiştirme faaliyetidir. Adaylık eğitimiyle sınırlı değildir.

Hizmet sınıfı

Memur görevlerinin kanunda belirlenen mesleki veya işlevsel gruplandırılmasıdır. Unvanla aynı kavram değildir.

Hortum

Yangın hortumu, su veya uygun söndürme akışkanını kaynaktan kullanım noktasına taşıyan esnek iletim elemanıdır.

Hortum köprüsü

Hortum köprüsü, geçiş güzergâhında bulunan hortumun araç veya diğer geçiş etkilerinden korunmasına yardımcı düzenektir.

Hortum rakoru

Hortum rakoru, hortumları birbirine veya pompa, lans ve diğer donanıma bağlayan bağlantı parçasıdır.

Isı

Isı, sıcaklık farkı nedeniyle bir sistemden diğerine aktarılan enerjidir.

Isı açığa çıkış hızı

Isı açığa çıkış hızı, yanmanın birim zamanda çevreye verdiği enerji miktarıdır.

Isı dedektörü

Isı dedektörü, sıcaklıkla ilişkili değişimleri algılayıp yangın alarm sistemine bilgi ileten algılama elemanıdır.

Isıl genleşme

Isıl genleşme, malzemenin sıcaklık değişimiyle boyutlarının değişmesidir.

Isıl ışınım

Isıl ışınım, ısı enerjisinin elektromanyetik dalgalar aracılığıyla aktarılmasıdır.

Isıl iletim

Isıl iletim, ısı enerjisinin madde içinde veya temas eden maddeler arasında aktarılmasıdır.

Isıl taşınım

Isıl taşınım, hareket eden gaz veya sıvının ısı enerjisini başka bir yere taşımasıdır.

Islak borulu sistem

Islak borulu sistem, normal bekleme durumunda borularında su bulunan otomatik yağmurlama sistemidir.

Işıklı uyarı cihazı

Işıklı uyarı cihazı, yangın veya acil durum bildirimini görünür ışık işaretiyle ileten alarm elemanıdır.

Işın tipi dedektör

Işın tipi dedektör, belirli bir optik hat boyunca ışık iletimindeki değişimi değerlendirerek dumanı algılayan dedektördür.

İç düzenleme

Kurumun yangın güvenliği görevlerini kendi yapısına göre açıklayan düzenlemedir. Üst mevzuatın yerine geçmez veya onu daraltamaz.

İç kanama

İç kanama, damar dışına çıkan kanın vücut içinde birikmesidir.

İhbar

İhbar, acil yardım gerektiren bir olayın yetkili çağrı merkezine bildirilmesidir.

İhbar butonu

İhbar butonu, yangını fark eden kişinin alarm sistemini elle devreye sokmasını sağlayan elemandır.

İkinci görev

Memura asli görevi yanında kanunun izin verdiği başka bir görevin verilmesidir. Genel bir sınırsız görevlendirme yetkisi değildir.

İkincil arama

İkincil arama, ilk aramadan sonra alanın yeniden ve sistemli biçimde kontrol edilmesidir.

İkincil kaza

İkincil kaza, ilk olayın oluşturduğu koşullar nedeniyle aynı bölgede sonradan meydana gelen yeni kazadır.

İlgili standart

Yönetmeliğin tanımladığı sıra ve konu kapsamında başvurulacak teknik standarttır. Yabancı bir standardın varlığı yerel hükmü kendiliğinden kaldırmaz.

İlk müdahale

İlk müdahale, olayın başlangıcında veya olay yerine ilk ulaşan ekip tarafından yapılan öncelikli çalışmalardır.

İlk yardım

İlk yardım, sağlık ekibi ulaşıncaya kadar yaşamı korumak ve durumun kötüleşmesini önlemek amacıyla olay yerindeki imkânlarla yapılan ilaçsız uygulamalardır.

İlk yardım ekibi

İlk yardım ekibi, acil durumda sağlık ekipleri ulaşana kadar eğitim ve yetkisi kapsamında ilk yardım sağlamak üzere görevlendirilen gruptur.

İSG kurulu

İSG kurulu, kanundaki çalışan sayısı ve işin sürekliliği şartlarını taşıyan işyerlerinde sağlık ve güvenlik çalışmaları için oluşturulan kuruldur.

İsnada karşı korunma

Görevle ilgili asılsız isnat ve iftiralara karşı kanunda öngörülen korumadır. Her eleştiri veya başvuru bu kapsama girmez.

İstasyon

İstasyon, itfaiye personelinin, araçlarının ve görev donanımının hazır tutulduğu hizmet noktasıdır.

İş güvenliği uzmanı

İş güvenliği uzmanı, Bakanlıkça yetkilendirilmiş ve gerekli uzmanlık belgesine sahip meslek mensubudur; görevi işverenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İş kazası

İş kazası, işyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelerek ölüm ya da ruhsal veya bedensel zarara neden olan olaydır.

İşbirliği ödevi

Memurların görevlerini yerine getirirken birlikte ve uyumlu çalışması yükümlülüğüdür. İtfaiyede görev paylaşımı ve bilgi aktarımı bakımından önemlidir.

İşin durdurulması

İşin durdurulması, çalışanlar için hayati tehlike gibi kanuni nedenlerle işyerinin tamamında veya bir bölümünde çalışmanın yetkili işlemle durdurulmasıdır.

İşveren

İşveren, çalışan istihdam eden kişi veya kuruluştur. İSG hizmeti dışarıdan alınsa da işyerindeki sağlık ve güvenlik sorumluluğu devam eder.

İşveren vekili

İşveren vekili, işveren adına işin ve işyerinin yönetiminde görev alan kişidir; 6331 sayılı Kanun bakımından işveren sayılır.

İşyeri

İşyeri, çalışanlarla üretim veya hizmet unsurlarının birlikte örgütlendiği bütündür; bağlı alanlar, eklentiler ve araçlar da tanımda yer alır.

İşyeri hekimi

İşyeri hekimi, iş sağlığı ve güvenliği alanında çalışmak üzere yetkilendirilmiş, işyeri hekimliği belgesine sahip hekimdir.

İtfaiye bağlantı ağzı

İtfaiye bağlantı ağzı, binanın sabit sulu yangın tesisatına itfaiye araçlarından su desteği verilebilmesi için düzenlenmiş bağlantıdır.

İtfaiye Eri Ne Demek? Kısa Tanım ve Görev Alanı

İtfaiye eri, belediye itfaiye teşkilatındaki personel unvanlarından biridir. Söndürme ve kurtarma çalışmalarında ekip düzeni içinde kendisine verilen görevleri yerine getirir.

İtfaiye erişim yolu

İtfaiye araçlarının binaya yaklaşmasına imkân veren ulaşım düzenidir. Park, daralma ve taşıma kapasitesi erişimi etkileyebilir.

İtfaiye pompası

İtfaiye pompası, yangınla mücadelede suya enerji aktararak istenen akış ve basıncın sağlanmasına yardımcı olan pompadır.

İtfaiye santrali

İtfaiye santrali, birimin haberleşme ve ekiplerle bilgi akışını destekleyen iletişim noktasıdır.

İtfaiye su verme bağlantısı

İtfaiye su verme bağlantısı, itfaiye aracının binanın sulu söndürme tesisatına dışarıdan su basabilmesi için düzenlenen bağlantı noktasıdır.

İtfaiyeci çizmesi

İtfaiyeci çizmesi, yangın ve kurtarma görevlerinde ayağı belirli ısıl ve mekanik risklere karşı korumak üzere tasarlanan ayak giyeceğidir.

İyileştirme

İyileştirme, afet sonrasında yaşam koşullarının, hizmetlerin ve toplumsal işleyişin yeniden kurulmasına yönelik çalışmalardır.

İzin hakkı

Memurun kanunda sayılan koşullarda görevden izinli ayrılabilmesidir. İzin türü, süre ve onay koşulları birbirinden farklıdır.

Jeneratör

Jeneratör, mekanik enerjiden elektrik üretmeye yarayan düzendir.

Jokey pompa

Jokey pompa, yangın tesisatındaki küçük basınç kayıplarını karşılayarak hattın bekleme basıncını korumaya yardımcı olan basınç tutma pompasıdır.

Kaçış kapasitesi

Çıkış düzeninin tasarımda kabul edilen kullanıcı yüküne hizmet edebilme yeterliliğidir. Yalnız kapı sayısıyla değerlendirilmez.

Kaçış merdiveni

Kaçış merdiveni, tahliye güzergâhının katlar arasındaki düşey bölümünü oluşturan merdivendir.

Kaçış rampası

Seviye farkını eğimli yüzeyle aşan kaçış elemanıdır. Eğim, genişlik, yüzey ve bağlantıları güvenli kullanımı etkiler.

Kaçış uzaklığı

Kaçış uzaklığı, bir noktadan ilgili çıkışa kadar kaçış güzergâhı boyunca değerlendirilen mesafedir.

Kaçış yolu

Kaçış yolu, binanın herhangi bir noktasından güvenli çıkışa ulaşmak için izlenen güzergâhın bütünüdür.

Kademe

Bir derece içindeki ilerleme basamağıdır. İlerlemenin şartları kanunda düzenlenir; yalnız takvim süresiyle açıklanmaz.

Kademe ilerlemesinin durdurulması

Fiilin ağırlığına göre memurun kademe ilerlemesinin belirli süre durdurulmasıdır. Derece düşürülmesiyle karıştırılmaz.

Kademeli yatay tahliye

Kullanıcıların aynı kat üzerinde yangından korunmuş komşu bölüme aktarılmasıdır. Özellikle hareket desteği gereken kişilerin tahliye planlamasında önemlidir.

Kadro

Kamu görevinde unvan, derece ve sayı bakımından tanımlanmış personel yeridir. Bir işin fiilen yapılması tek başına kadro kazanımı oluşturmaz.

Kamuya açık bina

Otel, okul, hastane veya lokanta gibi halkın kullandığı binadır. Kullanıcı özellikleri ve kullanım amacı yangın önlemlerini etkiler.

Kamuya açık kullanım

Binanın herkesin giriş ve çıkışına açık kullanılmasını ifade eder. Binanın mülkiyetinin kamuya ait olmasıyla aynı ölçüt değildir.

Kanunsuz emir

Mevzuata aykırılığı görülen emir için kanunda düzenlenen bildirim ve yazılı yenileme sürecini ifade eder. Konusu suç olan emir uygulanmaz.

Kapalı alan

Kapalı alan, çalışanların sürekli bulunması için tasarlanmamış ve giriş çıkışı sınırlı olabilen çalışma hacmidir.

Kapasite

Kapasite, bir görevi yerine getirmek için kullanılabilecek insan, bilgi, araç, malzeme ve organizasyon imkânlarının bütünüdür.

Karabina

Karabina, halat ve emniyet düzenlerinde parçalar arasında bağlantı kuran açılır kapılı donanımdır.

Karbondioksit

Karbondioksit, CO₂ formülüyle gösterilen bir gazdır.

Karbonmonoksit

Karbonmonoksit, karbon içeren yakıtların eksik yanmasıyla oluşabilen renksiz ve kokusuz zehirli gazdır.

Karışık kullanım

Bir yapı içinde farklı kullanım amaçlarının bir arada bulunmasıdır. Bölümler arasındaki ayırım ve uygulanacak önlemler ayrıca incelenir.

Kariyer ilkesi

Memurlara hizmet için gerekli bilgi ve yetişme şartlarına uygun ilerleme imkânı tanınmasıdır. Otomatik veya koşulsuz yükselme anlamına gelmez.

Karşılıklı yer değiştirme

Aynı kurumda belirli koşulları taşıyan memurların yerlerini değiştirme talebidir. İki kişinin anlaşması tek başına işlemi tamamlamaz.

Katı yanıcı

Katı yanıcı, bulunduğu koşullarda katı hâlde olan ve yanmaya katılabilen malzemedir.

Kavitasyon

Kavitasyon, sıvıda yerel basıncın düşmesiyle oluşan buhar boşluklarının daha yüksek basınçlı bölgede çökmesi olayıdır.

KBRN

KBRN, kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer tehlikeleri birlikte adlandıran kısaltmadır.

Kendiliğinden tutuşma

Kendiliğinden tutuşma, dışarıdan kıvılcım veya alev uygulanmadan yanmanın başlamasıdır.

Kentsel arama kurtarma

Kentsel arama kurtarma, özellikle çökmüş veya ağır hasarlı yapılarda kişilerin bulunması ve güvenli biçimde çıkarılmasına yönelik uzmanlaşmış çalışmalardır.

Kesintisiz hizmet

Günün yirmi dört saatinde devam etmesi gereken hizmettir. Personelin çalışma biçimi kurumca düzenlenirken ilgili özel hükümler dikkate alınır.

Kınama cezası

Memurun görev veya davranışında kusurlu olduğunun yazıyla bildirilmesidir. Uyarma ile aynı yaptırım değildir.

Kırık

Kırık, kemiğin bütünlüğünün bozulmasıdır.

Kıvılcım

Kıvılcım, küçük bir sıcak parçacık veya kısa elektriksel boşalma biçiminde enerji taşıyan oluşumdur.

Kimyasal koruyucu elbise

Kimyasal koruyucu elbise, belirli kimyasal maruziyetlere karşı vücudu korumak için tasarlanmış giysidir.

Kimyasal tehlike

Kimyasal tehlike, bir maddenin fiziksel veya sağlıkla ilgili özellikleri nedeniyle zarar verme potansiyelidir.

Kişisel koruyucu donanım

Kişisel koruyucu donanım (KKD), kullanıcıyı belirli sağlık ve güvenlik risklerinden korumak üzere giyilen veya taşınan donanımdır.

Kişisel sorumluluk

Memurun görevini dikkatle yürütmesi ve kendisine teslim edilen kamu malını korumasına ilişkin yükümlülüktür. Zararın değerlendirilmesi somut olaya bağlıdır.

Kombine kurtarma aleti

Kombine kurtarma aleti, kesme ve ayırma işlevlerini aynı gövdede birleştiren motorlu veya hidrolik kurtarma donanımıdır.

Komuta

Komuta, olayın hedeflerini belirleyen ve ekiplerin görevlerini yetki, sorumluluk ve haberleşme düzeni içinde yönlendiren yönetim işlevidir.

Komuta aracı

Komuta aracı, olay yönetimini sahaya yakın bir noktada yürütmek için haberleşme ve çalışma altyapısı sağlayan özel görev aracıdır.

Konaklama amaçlı bina

Otel veya benzeri geçici kalma hizmeti veren binadır. Uyuyan ve yapıyı tanımayan kullanıcıların bulunması tahliye planlamasında önemlidir.

Kontaminasyon

Kontaminasyon, bir kişinin, nesnenin veya çevrenin tehlikeli bir maddeyle kirlenmesidir.

Konut

İnsanların ticari konaklama amacı dışında barınma, dinlenme ve uyuma için kullandığı yerdir. Farklı kullanım türlerinin aynı binada bulunması ayrıca değerlendirilir.

Konvansiyonel algılama sistemi

Konvansiyonel algılama sistemi, dedektör ve butonları belirli bölge devreleri üzerinden izleyen yangın alarm sistemidir.

Kor

Kor, yanma sırasında veya sonrasında yüksek sıcaklığını koruyan, ışık yayabilen katı yakıt parçasıdır.

Korlu yanma

Korlu yanma, katı yakıtın yüzeyinde alev oluşmadan, kızgınlığın görülebildiği yanma biçimidir.

Koruma ekibi

Koruma ekibi, bina acil durum organizasyonunda tahliye ve kurtarma çalışmalarının düzenini destekleyen, kurtarılan değerlerin korunması gibi görevleri bulunan gruptur.

Korunumlu koridor

Çevresindeki hacimlerden yangına dayanıklı elemanlarla ayrılmış koridordur. Ayırıcı kapı ve geçişlerin işlevini koruması gerekir.

Korunumlu merdiven

Yangına dayanıklı çevreleme veya uygun yerleşimle yangının etkilerinden korunan merdivendir. Sadece merdiven bulunması bu niteliği sağlamaz.

Koruyucu başlık

İtfaiyeci koruyucu başlığı, başın ve boynun uygun bölgelerinde ısıl korumayı tamamlayan özel giysidir.

Koruyucu eldiven

Koruyucu eldiven, elde karşılaşılabilecek belirli ısıl, mekanik veya kimyasal etkileri azaltmak için kullanılan kişisel koruyucu donanımdır.

Köpük

Yangın söndürme köpüğü, uygun köpük çözeltisinin gazla birleşmesiyle oluşan kabarcıklı söndürme ortamıdır.

Köpük çözeltisi

Köpük çözeltisi, su ile köpük konsantresinin ürün için belirlenen hacim oranında hazırlanmış karışımıdır.

Köpük drenajı

Köpük yapısındaki sıvının zamanla ayrılmasıdır. Köpüğün kalıcılığını değerlendirmede kullanılan özelliklerden biridir.

Köpük emiş hortumu

Konsantreyi depodan veya kaptan oranlama düzenine taşıyan hattır. Uyumsuz bağlantı veya hava alma, karışımı etkileyebilir.

Köpük genleşme oranı

Üretilen köpük hacminin kullanılan köpük çözeltisi hacmine oranıdır. Konsantrenin suya katılma yüzdesiyle karıştırılmaz.

Köpük jeneratörü

Köpük çözeltisini hava ile birleştirerek köpük üreten cihazdır. Oranlayıcıyla aynı görevde değildir.

Köpük karışım oranı

Konsantrenin çözelti içindeki oranıdır. Uygun değer yakıt, ürün onayı ve oranlama ekipmanına göre seçilir.

Köpük konsantresi

Köpük konsantresi, belirlenen oranda suya katılarak söndürme çözeltisi hazırlanan yoğunlaştırılmış üründür.

Köpük lansı

Köpük lansı, hazırlanmış köpük çözeltisini uygun akış ve dağılımla uygulamaya yarayan hortum ucu ekipmanıdır.

Köpük monitörü

Köpüğü yönlendirilmiş yüksek debili akışla uygulayan donanımdır. Monitör, oranlama ve köpük üretme düzeniyle birlikte ele alınır.

Köpük oranlayıcı

Köpük oranlayıcı, su akışına belirlenen miktarda köpük konsantresi katan cihaz veya sistemdir.

Köpük örtüsü

Yakıt yüzeyinde oluşan köpük tabakasıdır. Sürekliliği ve bozulması, buhar baskılama ve yeniden tutuşma açısından önemlidir.

Köpük tankı

Köpük konsantresini depolayan haznedir. Su tankıyla karıştırılmaz; malzeme ve temizlik uyumluluğu ürün talimatıyla değerlendirilir.

Kullanıcı yük katsayısı

Kişi başına düşen kullanım alanını ifade eden hesap değeridir. Metrekare/kişi birimiyle, kullanıcı yükü hesabında kullanılır.

Kullanıcı yükü

Binada veya incelenen bölümde aynı anda bulunması öngörülen toplam kişi sayısıdır. Yalnız kadrolu çalışan sayısı olarak alınmaz.

Kullanım sınıfı

Binanın konut, konaklama, sağlık veya depolama gibi kullanım amacına göre sınıflandırılmasıdır. Kaçış ve sistem gereklerini etkiler.

Kurtarma

Kurtarma, tehlike altındaki kişiye ulaşılması, bulunduğu durumdan çıkarılması ve güvenli alana aktarılmasına yönelik çalışmadır.

Kurtarma ekibi

Kurtarma ekibi, bina acil durum planında insanları ve gerektiğinde korunacak unsurları tehlikeden uzaklaştırmaya yönelik görev verilen gruptur.

Kurtarma halatı

Kurtarma halatı, insan veya ekipman yükünün taşınması, konumlandırılması ya da emniyete alınması için uygun teknik özellikleri bulunan halattır.

Kurtarma üçayağı

Kurtarma üçayağı, dikey erişim noktası üzerinde uygun bir üst bağlantı oluşturmak için kullanılan taşınabilir destek düzenidir.

Kurtarma yastığı

Kurtarma yastığı, basınçlı havayla genişleyerek yük kaldırmaya veya kontrollü yer değiştirmeye yardım eden pnömatik donanımdır.

Kuru boru sistemi

Normalde su içermeyen ve yangında itfaiye tarafından beslenebilen boru düzenidir. Kuru borulu otomatik yağmurlama sistemiyle karıştırılmamalıdır.

Kuru borulu sistem

Kuru borulu sprinkler sistemi, normal bekleme durumunda dağıtım borularında basınçlı hava veya uygun gaz bulunan sulu söndürme sistemidir.

Kuru kimyevi toz

Kuru kimyevi toz, uygun kimyasal bileşiklerden hazırlanmış ince parçacıklı yangın söndürme maddesidir.

Kuru tozlu sabit sistem

Kuru tozlu sabit sistem, depolanmış söndürme tozunu boru ve nozullar aracılığıyla belirli bir tehlike alanına ileten tesisattır.

Kurumsal bina

Eğitim, sağlık veya gözetim gibi kurumsal işlevlere ayrılmış kullanım grubudur. Kullanıcıların kendi başına tahliye kapasitesi farklı olabilir.

Lans

Lans, hortum hattının sonunda söndürme akışkanının yönlendirilmesini sağlayan ekipmandır.

Liyakat ilkesi

Göreve giriş ve ilerlemenin yeterlilik esasına bağlanmasıdır. Personel işlemlerinin keyfîlikten uzak yürütülmesini hedefler.

Lojistik

Afet ve itfaiyecilikte lojistik, müdahalenin sürdürülebilmesi için gereken malzeme, personel desteği, ulaşım, ikmal ve hizmetlerin düzenlenmesidir.

LPG

LPG, sıvılaştırılmış petrol gazıdır; başlıca propan ve bütan gibi hidrokarbonları içeren yakıt karışımlarını anlatır.

Makara

Makara, halatın üzerinden ilerlediği döner tekerlek yardımıyla kuvvetin yönünü değiştiren veya çekme sistemine katılan donanımdır.

Mal bildirimi

Memurun kanunda belirtilen mal varlığı bilgilerini usulüne göre bildirmesidir. Bildirim zamanı ve kapsamı ilgili özel düzenlemeyle birlikte okunur.

Maruziyet Ne Demek? Anlamı, Türleri ve Örnekleri

Maruziyet, bir etkenin etkisine açık olma veya o etkenle temas etme durumudur. Dumanı solumak, gürültülü bir ortamda bulunmak ya da tehlikenin etkileyebileceği bir bölgede yaşamak farklı maruziyet örnekleridir.

Maske uyumu

Maske uyumu, sıkı oturan bir solunum maskesinin kullanıcı yüzünde gerekli sızdırmazlığı sağlayabilmesidir.

Mazeret izni

Doğum, evlenme veya ölüm gibi kanunda sayılan nedenlerle verilen izindir. Her mazeret için aynı süre ve koşul uygulanmaz.

Mekanik duman tahliyesi

Dumanın fan ve kanal gibi mekanik araçlarla dışarı atılmasıdır. Kapasite ve çalıştırma senaryosu sistemin parçasıdır.

Memur güvencesi

Memurluğun sona erdirilmesi ve özlük hakları hakkında kanuni şartların aranmasıdır. Disiplin veya diğer kanuni süreçlerden bağışıklık değildir.

Meslek hastalığı

Meslek hastalığı, mesleki risklere maruz kalma sonucunda ortaya çıkan hastalıktır. Tanı, kayıt ve bildirim süreçleri ayrı değerlendirilir.

Metan

Metan, CH4 formüllü yanıcı gazdır ve doğalgazın başlıca bileşenidir.

Mevcut yapı

Yönetmeliğin yürürlüğü öncesinde ruhsat alarak yapımı başlamış veya tamamlanmış yapıdır. Yeni yapılarla aynı hükümlerin tümü doğrudan uygulanmaz.

Monitör

Monitör, büyük miktarda suyu veya köpük çözeltisini belirli bir yöne göndermek için kullanılan, sabit ya da taşınabilir yangın müdahale donanımıdır.

Motopomp

Motopomp, motorla çalışan taşınabilir pompadır; yangın suyu temininde veya uygun model seçildiğinde su tahliyesinde kullanılır.

Motorin

Motorin, sıkıştırmayla ateşlemeli dizel motorlarda kullanılan sıvı yakıttır.

Müdahale

Müdahale, afet veya acil durumda canı korumak, tehlikeyi kontrol etmek ve acil ihtiyaçları karşılamak için yürütülen faaliyetlerdir.

Müdahale planı

Müdahale planı, afet ve acil durumda görevleri, sorumlulukları, kaynakları ve koordinasyonu önceden belirleyen çalışma düzenidir.

Müracaat hakkı

Memurun görev veya kurum işlemleriyle ilgili başvuruda bulunabilmesidir. Başvurunun usul ve silsilesi ilgili hükümlerle belirlenir.

Negatif basınçlı havalandırma

Negatif basınçlı havalandırma, bir bölgedeki havanın mekanik olarak dışarı çekilmesiyle duman veya kirleticilerin uzaklaştırılmasını hedefler.

Nominal hava miktarı

Nominal hava miktarı, bir solunum tüpünde referans şartlarda bulunması beklenen serbest hava miktarını ifade eder.

Nozul

Nozul, sıvı veya gazın çıkışını biçimlendiren uç elemandır.

Oksijen

Oksijen, normal yanma olaylarının büyük bölümünde oksitleyici olarak görev yapan gazdır.

Oksijen yetersizliği

Oksijen yetersizliği, solunan ortamda oksijenin güvenli solunum için yeterli olmamasıdır; özellikle kapalı alanlarda ciddi tehlike oluşturur.

Oksitleyici

Oksitleyici, başka maddelerin yanmasını başlatabilen veya şiddetlendirebilen kimyasal özelliktir; yanıcı olmakla aynı anlama gelmez.

Olay komutanı

Olay komutanı, olay yönetim sisteminde hedefleri belirleyen ve müdahalenin genel yönetimini üstlenen sorumluyu ifade eder.

Olay yeri güvenliği

Olay yeri güvenliği, yaralıya veya tehlikeye yaklaşmadan önce kişileri tehdit eden risklerin belirlenmesi ve güvenli yardım şartlarının sağlanmasıdır.

Optik duman dedektörü

Optik duman dedektörü, duman parçacıklarının ışıkla etkileşimini algılayarak yangın belirtisi üreten dedektördür.

Orman yangını

Orman yangını, orman ekosistemindeki yanıcı maddeleri etkileyerek açık alanda yayılma eğilimi gösteren kontrol dışı yanma olayıdır.

Orta köpük

Orta genleşmeli köpüğü anlatır. Genleşme sınıfı, köpük üretim ekipmanı ile çözeltinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Orta tehlike sınıfı

Yanıcı madde miktarı ve yanma özellikleri açısından yönetmelikte tanımlanan orta düzey sınıftır. Alt gruplar ve kullanım niteliği dikkate alınır.

Ortak merdiven

Birden çok kullanım birimine hizmet eden bina merdivenidir. Kaçış için kullanılabilirliği, ilgili güvenlik koşullarına bağlıdır.

Ortak sağlık ve güvenlik birimi

Ortak sağlık ve güvenlik birimi (OSGB), işyerlerine İSG hizmeti sunmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, personel ve donanıma sahip birimdir.

Önleme

Önleme, yangın veya acil durumun ortaya çıkmasını engellemek için tehlike kaynaklarına yönelik önceden alınan tedbirlerdir.

Önleme ilkesi

Önleme, çalışma sürecinin her aşamasında sağlık ve güvenlik risklerini ortadan kaldırmak veya azaltmak için alınan tedbirlerin bütünüdür.

Özel atama şartları

Belirli kadro veya hizmet için genel şartlara ek olarak aranan niteliklerdir. İlan ve ilgili özel mevzuat birlikte okunmalıdır.

Özlük dosyası

Memurun mesleki ve idari durumuna ilişkin kayıtların tutulduğu dosyadır. Belge doğruluğu ve erişim yetkileri önemlidir.

Parlama

Parlama, yanıcı buhar veya gazın uygun koşullarda hızla alev alması için kullanılan terimdir; parlama noktasıyla aynı kavram değildir.

Pasif yangın güvenliği

Pasif yangın güvenliği, yapının tasarımı ve yapı elemanlarıyla yangının yayılmasını sınırlayan ve güvenli tahliyeyi destekleyen önlemlerdir.

Patlama

Patlama, enerjinin çok kısa sürede açığa çıkmasıyla basınç etkisi oluşturabilen olaydır; her patlamanın kaynağı aynı değildir.

Patlayıcı atmosfer

Patlayıcı atmosfer, yanıcı gaz, buhar, sis veya tozun hava ile oluşturduğu ve tutuşma sonrasında yanmanın yayılabildiği karışımdır.

Periyodik kontrol

Periyodik kontrol, iş ekipmanının güvenli kullanım koşullarını yetkili kişilerce belirli aralıklarla muayene, deney veya testlerle değerlendirmektir.

Piroliz

Piroliz, bir maddenin ısı etkisiyle kimyasal olarak ayrışmasıdır. Yangında yakıt oluşumu ve tutuşmayla ilişkisini öğrenin.

Pompa

Pompa, sıvıya enerji kazandırarak taşınmasını sağlayan makinedir. İtfaiyede su temini, basınçlandırma ve tahliyede kullanılır.

Pozitif basınçlı havalandırma

Pozitif basınçlı havalandırma, fanla hava verilerek belirlenen çıkış yönünde akış oluşturulmasıdır; yangın davranışıyla birlikte planlanır.

Propan

Propan, C3H8 formüllü yanıcı bir hidrokarbon gazıdır.

Proteinli köpük

Protein esaslı bileşenlerle üretilmiş konsantreden elde edilen köpük ailesidir. Ürün etiketi ve yakıt uyumluluğu ayrıca incelenir.

Püskürtme

Püskürtme, sıvının bir çıkış düzeninden geçirilerek damlalara ayrılması ve bir alana dağıtılmasıdır.

Refakat izni

Belirli yakınların sağlık durumunda kanuni şartlarla verilen refakat amaçlı izindir. Sıradan ziyaret izni olarak değerlendirilmez.

Resmî belgeyi koruma

Görevle ilgili belge ve araçların yetkisiz biçimde özel işte kullanılmaması ve korunması yükümlülüğüdür. Görev sona erince iade yükümlülüğü sürer.

Risk

Risk, tehlikenin zarar doğurma olasılığı ve sonuçlarıyla ilgilidir. Tehlike, maruziyet ve mevcut önlemler birlikte değerlendirilir.

Risk azaltma

Risk azaltma, afetlerin ve tehlikeli olayların yol açabileceği kayıpları azaltmak için olay öncesinde yürütülen planlı çalışmalardır.

Risk değerlendirmesi

Risk değerlendirmesi; tehlikelerin belirlenmesi, risklerin analiz edilmesi ve kontrol önlemlerinin kararlaştırılması sürecidir.

Risklerden korunma ilkeleri

Risklerden korunma ilkeleri; riskten kaçınma, kaynağında mücadele, daha güvenli seçenek kullanma ve toplu korunmaya öncelik verme esaslarıdır.

Rollover

Rollover, kapalı bir yangın ortamının üst bölümünde biriken yanıcı gazların içinde görülebilen alev ilerlemesidir.

Röle pompalama

Röle pompalama, uzak su kaynağından iletimde pompaların seri biçimde birbirini beslemesidir. Basınç kayıpları ve debi birlikte hesaplanır.

Sabit sıcaklık dedektörü

Sabit sıcaklık dedektörü, algıladığı sıcaklık belirlenmiş tepki düzeyine ulaştığında alarm sinyali oluşturan ısı dedektörüdür.

Sabit söndürme sistemi

Sabit söndürme sistemi, belirli bir yapı veya tehlikeyi korumak üzere kalıcı kurulan tesisattır. Otomatik ve elle çalışan türleri bulunur.

Sadakat ödevi

Memurun Anayasa ve kanunlara bağlılıkla görev yapma yükümlülüğüdür. Kişisel tercihler kamu görevinin hukuki çerçevesini değiştirmez.

Sağlık gözetimi

Sağlık gözetimi, çalışanın işten kaynaklanan riskleri dikkate alınarak sağlık durumunun ve işe uygunluğunun izlenmesidir; tek seferlik rapor değildir.

Savunma hakkı

Disiplin cezasından önce memura isnatlara cevap verme imkânı tanınmasıdır. Savunma istenmeden ceza verilemez.

SCBA

SCBA, İngilizce Self-Contained Breathing Apparatus ifadesinin kısaltmasıdır.

Sedye

Sedye, hasta veya yaralının taşınmasını destekleyen donanımdır. Uygun tür seçimi, sabitleme ve ekip uyumu güvenli taşımanın parçalarıdır.

Sendika hakkı

Memurun ilgili kanundaki şartlarla sendika kurabilmesi veya sendikaya katılabilmesidir. Bütün çalışma eylemlerinin serbest olduğu anlamına gelmez.

Sentetik köpük

Sentetik yüzey aktif bileşenlerden hazırlanan köpük ailesidir. Genleşme ve yakıt uyumluluğu ürünlere göre değişebilir.

Sepet sedye

Sepet sedye, çevreleyici gövdesiyle yaralının kurtarma sırasında taşınmasını destekler. Askıya alma uygunluğu modeline göre doğrulanır.

Sertifika

Belirli ekipman, malzeme veya hizmetin ilgili standarda uygunluğunu belirlenen kapsamda gösteren belgedir. Kapsam dışındaki kullanım için genel garanti değildir.

Sesli uyarı cihazı

Sesli uyarı cihazı, yangın alarmını veya tanımlı acil durum uyarısını ses yoluyla duyuran siren ya da benzeri bildirim elemanıdır.

Sıcak bölge

Sıcak bölge, KBRN olaylarında kirlenmenin ve doğrudan tehlikenin bulunduğu alandır. Sınırları ölçüm ve olay koşullarına göre belirlenir.

Sıcak yüzey

Sıcak yüzey, çevresindeki yanıcı maddelere ısı aktararak tutuşmaya katkıda bulunabilen yüzeydir.

Sıcaklık

Sıcaklık, bir maddenin termal durumunu ifade eder. Isı enerjisi ve yangının ısı açığa çıkış hızıyla aynı büyüklük değildir.

Sıcaklık artış hızı dedektörü

Sıcaklık artış hızı dedektörü, ortam sıcaklığının belirli bir zaman içindeki yükselmesini değerlendirerek yangın belirtisi üreten ısı dedektörüdür.

Sınıf değiştirme

Memurun kanundaki şartlarla başka hizmet sınıfına geçmesidir. Yeni sınıfın niteliklerini taşıma koşulu önemlidir.

Sınıflandırma ilkesi

Kamu görevleri ve bu görevlerde çalışanların işin niteliğine göre sınıflara ayrılmasıdır. 657’nin temel personel ilkelerinden biridir.

Sırt taşıma çerçevesi

Sırt taşıma çerçevesi, bağımsız solunum cihazında tüpü ve ilgili bileşenleri kullanıcının üzerinde taşıyan destek yapısıdır.

Sıvı yanıcı

Sıvı yanıcı, uygun koşullarda yanıcı buhar çıkararak yanmaya katılabilen sıvıdır.

Sirayet

Sirayet, yangının başladığı malzemeden başka malzemeye, bölümden başka bölüme veya bir yapıdan diğerine yayılmasıdır.

Soğuk bölge

Soğuk bölge, KBRN olaylarında kirlenmesi beklenmeyen destek alanıdır. Tıbbi yardım ve lojistik, kirli alanlardan kontrollü ayrılır.

Soğutma

Soğutma, yanan maddeden veya sıcak ortamdan ısı uzaklaştırarak yanmayı sürdürmeye elverişli koşulları azaltan söndürme yaklaşımıdır.

Solunum cihazı manometresi

Solunum cihazı manometresi, sistemdeki tüp basıncının kullanıcı tarafından izlenmesini sağlayan göstergedir.

Solunum maskesi

Solunum maskesi, solunum koruyucu sistemin yüzle temas eden ve solunacak havanın kullanıcıya ulaşmasını sağlayan bölümüdür.

Son çıkış

Kaçış yolunun bina dışındaki güvenli alana ulaştığı bitiş noktasıdır. Kat kapısı her durumda son çıkış sayılmaz.

Söndürme ajanı

Söndürme ajanı, yangını kontrol etmek veya söndürmek için kullanılan maddedir. Seçim yangın türü, ortam ve ekipman uyumuna dayanır.

Söndürme battaniyesi

Söndürme battaniyesi, uygun küçük yangınlarda alevin havayla temasını sınırlamak için kullanılan özel yangın güvenliği örtüsüdür.

Söndürme ekibi

Söndürme ekibi, binanın acil durum organizasyonunda yangına karşı kendisine verilen ilk müdahale görevlerini yerine getirmek üzere oluşturulan eğitimli gruptur.

Söndürücü dolumu

Boşalan veya bakım gerektiren cihazın uygun madde ve yöntemle yeniden hazırlanmasıdır. Kullanıcı tarafından rastgele madde ekleme işlemi değildir.

Söndürücü etiketi

Cihazın madde türü, kullanım alanı ve temel talimatlarını gösteren bilgi yüzeyidir. Renk veya görünüm, etiket bilgisinin yerine geçmez.

Söndürücü hortumu

Söndürme maddesini cihazdan uygulama ucuna taşıyan esnek hattır. Çatlak, tıkanıklık ve bağlantı hasarı işlevi etkileyebilir.

Söndürücü kalıntısı

Söndürme maddesinin uygulama sonrasında yüzeyde veya donanımda bıraktığı artıktır. Temizlik ve ekipman yeniden kullanımı açısından değerlendirilir.

Söndürücü manometresi

Cihazın basınç durumunu gösteren ölçektir. Uygun görünen basınç tek başına cihazın bütün bakım koşullarını sağladığını kanıtlamaz.

Sözleşmeli personel

Kanunun belirlediği şartlarla sözleşmeye dayalı istihdam edilen kamu personelidir. Sözleşme türü ve özel hükümleri belirlenmeden memurla eş tutulmaz.

Sprinkler

Sprinkler, otomatik yağmurlama sisteminde suyu tasarlanan alana dağıtan söndürme başlığıdır.

Stabilizasyon

Stabilizasyon, araç, yük veya yapı parçasının kurtarma sırasında istenmeyen hareketini sınırlandıran destekleme ve sabitleme işlemidir.

Staj

Adaylık eğitiminde kazanılan bilgilerin iş ortamında uygulanmasına yönelik süreçtir. Sonuçları adaylığın değerlendirilmesinde önem taşır.

Statik elektrik

Statik elektrik, maddelerin yüzeylerinde elektrik yükünün birikmesi durumudur.

Su buharı

Su buharı, suyun gaz hâlidir; çoğunlukla görünmez. Beyaz buhar bulutu ise genellikle yoğunlaşmış sıvı damlacıklarından oluşur.

Su darbesi

Su darbesi, boru veya hortum içindeki su akışının hızla değişmesi sonucunda oluşan geçici basınç dalgasıdır.

Su ikmali

Su ikmali, yangınla mücadelede ihtiyaç duyulan suyun uygun kaynaklardan sağlanması ve müdahale boyunca sürekliliğinin korunmasıdır.

Su ile soğutma

Su ile soğutma, suyun ısı alması sayesinde yakıtın, gazların veya ısınmış bir yüzeyin sıcaklığını azaltma yaklaşımıdır.

Su sisi

Su sisi, suyun çok küçük damlacıklar hâlinde dağıtıldığı söndürme yaklaşımıdır.

Su tahliye pompası

Su tahliye pompası, bir yerde biriken suyu başka bir noktaya aktarmak için kullanılan pompadır.

Sulu boru sistemi

Sürekli su dolu tutulan boru düzenidir. Borunun su dolu olması, gerekli debi ve basıncın her durumda mevcut olduğunu kanıtlamaz.

Süblimleşme

Süblimleşme, katı bir maddenin arada sıvı hâl oluşturmadan gaz fazına geçmesidir.

Sürtünme ısısı

Sürtünme ısısı, birbirine göre hareket eden yüzeylerde mekanik enerjinin ısıya dönüşmesiyle oluşur.

Şikâyet hakkı

Memurun amir veya kurum işlemlerine karşı kanuni usulle şikâyette bulunabilmesidir. Şikâyet edilen amirin atlanması gibi özel kurallar dikkate alınır.

Tahliye

Tahliye, insanların tehlike bulunan veya tehlikeden etkilenebilecek bir alandan daha güvenli bir yere yönlendirilmesidir.

Tahliye krokisi

Tahliye krokisi, bulunduğunuz yerden güvenli çıkışa ulaşmak için kullanılacak yolları ve acil durumla ilgili önemli noktaları görsel olarak gösteren plandır.

Tahliye planı

Tahliye planı, acil durumda insanların nasıl ve hangi güzergâhlardan güvenli alana ulaşacağını gösteren düzenlemedir.

Tarafsızlık

Kamu görevinde siyasi veya kişisel ayrımlarla hizmet sunmama yükümlülüğüdür. Hizmetten yararlananlara eşit yaklaşımın temelidir.

Taşınabilir söndürücü

Elle taşınarak ilk müdahalede kullanılabilecek söndürme cihazıdır. Etiketteki yangın sınıfı, kapasite ve kullanım sınırları birlikte okunur.

Taşıyıcı sistem

Yapının yüklerini taşıyan ve zemine aktaran elemanlar bütünüdür. Yangında dayanım değerlendirmesi tek bir yüzey kaplamasına indirgenmez.

Tatbikat değerlendirmesi

Tatbikat değerlendirmesi, acil durum planının uygulamada nasıl çalıştığını inceleyerek eksiklikleri ve düzeltilecek konuları belirleme sürecidir.

Tehlike

Tehlike, insanlara, yapılara, çevreye veya faaliyetlere zarar verme potansiyeli taşıyan olay, kaynak ya da durumdur.

Tehlike sınıfı

Tehlike sınıfı, işyerinin faaliyet ve çalışma koşullarına göre belirlenen İSG grubudur. Binaların yangın tehlike sınıfıyla aynı sınıflandırma değildir.

Tehlikeli madde

Tehlikeli madde, özellikleri ve maruziyet koşulları nedeniyle insan sağlığına, çevreye veya fiziksel güvenliğe zarar verebilen maddedir.

Tek yönlü kaçış mesafesi

Kişinin bir çıkışa veya iki alternatif yöne ulaşana kadar tek yönde ilerlemek zorunda olduğu uzaklıktır. Alternatif yolun fiilen kullanılabilir olması gerekir.

Tekerlekli söndürücü

Tekerlekli taşıyıcı üzerinde hareket ettirilen yangın söndürme cihazıdır. Daha büyük hazne, her yangına uygunluk anlamına gelmez.

Teknik kurtarma

Teknik kurtarma, kazazedenin bulunduğu tehlikeli veya erişimi güç ortamdan çıkarılması için özel bilgi, ekipman ve ekip düzeni gerektiren çalışmaları kapsar.

Tekrarlayıcı panel

Tekrarlayıcı panel, ana yangın alarm panelindeki olay bilgilerinin başka bir noktadan izlenmesini sağlayan yardımcı paneldir.

Telsiz

Telsiz, radyo dalgalarıyla kablosuz ses veya veri iletişimi sağlayan cihazdır.

Temel eğitim

Aday memurun ortak kamu hizmeti bilgilerini edinmesine yönelik eğitimdir. Göreve özgü hazırlayıcı eğitimden ayrılır.

Termal kaçak

Termal kaçak, bir batarya hücresinde üretilen ısının uzaklaştırılabilenden fazla hâle gelmesiyle sıcaklık ve tepkimelerin kendini hızlandırdığı kontrolsüz süreçtir.

Termal kamera

Termal kamera, yüzeylerden gelen kızılötesi ışınımı görüntüye dönüştüren cihazdır.

THSC Açılımı Nedir? Temiz Hava Solunum Cihazı

THSC, “temiz hava solunum cihazı” ifadesinin kısaltmasıdır. Tüpteki solunabilir havayı sağlayan açık devre sistem, kullanıcının ortam havasından bağımsız solumasına imkân verir.

Ticaret yasağı

Memurun belirli ticari ve kazanç getirici faaliyetlerine getirilen sınırlamadır. Somut faaliyetin niteliği ilgili hükümle birlikte değerlendirilir.

Toplanma alanı

Toplanma alanı, afet ve acil durum sonrasında insanların tehlikeli bölgeden uzaklaşarak bir araya gelebileceği önceden belirlenmiş alandır.

Toplanma amaçlı bina

Toplanma amaçlı bina; en az 50 kişinin etkinlik, ibadet, yeme içme veya ulaşım gibi amaçlarla bir araya gelebildiği bina ya da bölümdür.

Toplu korunma

Toplu korunma, tehlikeyi çalışma ortamında kontrol ederek birden fazla kişiyi koruyan önlemlerdir; kişisel korumadan önce değerlendirilir.

Topraklama

Topraklama, elektrik sisteminin belirli noktalarının uygun iletken düzenekle toprağa bağlanmasıdır.

Trafik kazası

Trafik kazası, hareket halindeki taşıtların karıştığı ve ölüm, yaralanma veya maddi zararla sonuçlanabilen olaydır.

Triyaj

Triyaj, birden fazla yaralı veya hastanın değerlendirilerek müdahale ve sevk önceliklerinin belirlenmesidir.

TS

Türk Standartları Enstitüsünün yürürlüğe koyduğu Türk standartlarını belirten kısaltmadır. Numara, bölüm ve baskı bilgisi birlikte okunur.

Tutuşma sıcaklığı

Tutuşma sıcaklığı, belirtilen koşullarda bir maddenin tutuşmasının gerçekleştiği sıcaklığı anlatan terimdir.

Tutuşturma kaynağı

Tutuşturma kaynağı, yanıcı maddenin veya karışımın yanmasını başlatabilecek enerjiyi sağlayan etkendir.

Tüp hacmi

Tüp hacmi, basınçlı hava tüpünün iç geometrik kapasitesidir ve genellikle litreyle belirtilir.

Tüp vanası

Tüp vanası, basınçlı solunum havasının tüpten cihazın basınç düşürücü bölümüne geçişini kontrol eden kapama ve bağlantı elemanıdır.

Uyarma cezası

Memura görev ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazıyla bildirilmesidir. Disiplin cezası niteliğindedir.

Uygulamayı isteme hakkı

Memurun kanun ve diğer mevzuat hükümlerinin kendisine uygulanmasını talep edebilmesidir. Genel personel haklarından biridir.

Üst patlama sınırı

Üst patlama sınırı, belirli koşullarda bir yanıcı gaz veya buharın hava içindeki yanmayı sürdürebilen en yüksek derişim sınırıdır.

Vekâlet görevi

Bir görevin geçici olarak başka personelce yürütülmesidir. Vekâletin şartları ve mali sonuçları ayrı değerlendirilir.

Yakıt

Yakıt, yanma sürecinde enerji açığa çıkaran yanıcı maddedir.

Yakıt sızıntısı

Yakıt sızıntısı, depolama veya iletim sistemindeki yakıtın kontrolsüz biçimde dışarı çıkmasıdır.

Yangın

Yangın, kontrol dışında gelişerek cana, mala veya çevreye zarar verebilen yanma olayıdır.

Yangın bölmesi

Yangın bölmesi, yangının ve dumanın yapı içinde yayılmasını sınırlamak amacıyla uygun dayanım özelliklerine sahip yapı elemanlarıyla ayrılmış bölümdür.

Yangın damperi

Yangın damperi, havalandırma kanalının yangın bölmesini geçtiği noktada yangının kanal üzerinden yayılmasını sınırlamak için kullanılan kapatma elemanıdır.

Yangın dolabı

Yangın dolabı, sabit sulu söndürme tesisatının hortum ve su verme donanımını barındıran bölümüdür.

Yangın duvarı

Binalar veya farklı yangın yüküne sahip hacimler arasında yayılmayı belirli süre durduran düşey elemandır. Üzerindeki açıklıkların korunması da önemlidir.

Yangın eğitimi

Önleme, bildirim, tahliye ve uygun müdahale becerilerinin kazandırılmasına yönelik eğitimdir. Sadece belge almakla tamamlanmış sayılmamalıdır.

Yangın güvenliği ödeneği

Yangın önlemleri için bütçede ayrılan kaynaktır. Ekipman alımı yanında bakım ve eğitim ihtiyaçları da planlanmalıdır.

Yangın güvenliği sorumluluğu

Önlemlerin tasarlanması, uygulanması ve sürdürülmesine ilişkin görev yükümlülüğüdür. Bütün sorumluluğun yalnız itfaiyeye ait olduğu düşünülmemelidir.

Yangın güvenlik holü

Yangın ve dumanın kaçış merdivenine geçişini sınırlamak için düzenlenen ara bölümdür. Depolama alanına dönüştürülmesi işlevini bozabilir.

Yangın güvenlik işbirliği

Kurumlar ve ekipler arasında hazırlık, eğitim ve müdahale uyumunun kurulmasıdır. İletişim ve görev paylaşımı önceden belirlenmelidir.

Yangın güvenlik sorumlusu

Yangın güvenlik sorumlusu, bir bina veya kuruluşta yangından korunma düzenlemelerinin izlenmesi ve uygulanmasının koordinasyonunda görev verilen kişidir.

Yangın kapısı

Yangın kapısı, yangın ve dumanın yayılmasını sınırlandırmak amacıyla belirli performans özellikleriyle tasarlanmış kapı sistemidir.

Yangın kesici

Yangının ve dumanın yayılmasını belirli süre sınırlandıran yatay veya düşey yapı elemanıdır. Tesisat geçişleri bu sürekliliği bozmamalıdır.

Yangın kompartımanı

Tavan ve taban dâhil çevresi yangına dayanıklı elemanlarla ayrılmış bölgedir. Dayanım ve sızdırmazlık koşulları birlikte değerlendirilir.

Yangın perdesi

Bir nesneyi veya altyapıyı korumak ya da ısının yayılmasını sınırlamak için kullanılan bariyerdir. Duman perdesiyle görevleri aynı olmayabilir.

Yangın pompa odası

Yangın pompalarının yer aldığı teknik hacimdir. Erişim, enerji, çevresel koşullar ve bakım imkânı birlikte değerlendirilir.

Yangın suyu deposu

Yangın sistemleri için kullanılabilir suyu tutan depodur. Kullanılabilir rezerv ve diğer tüketimlerden etkilenme durumu tasarımda belirlenir.

Yangın suyu rezervi

Yangın suyu rezervi, bir yapının söndürme sistemlerinin tasarımda öngörülen süre boyunca çalışabilmesi için ayrılan kullanılabilir su miktarıdır.

Yangın tahliye projesi

Kaçış yolları ve yangın güvenlik donanımının mimari proje üzerinde gösterildiği projedir. Basit yönlendirme krokisinden daha kapsamlıdır.

Yangın tehlike sınıfı

Binanın veya bölümün yangın riski özelliklerine göre belirlenen tasarım sınıfıdır. Söndürme sistemi ihtiyacını değerlendirirken kullanılır.

Yangın tesisatı bakımı

Algılama, uyarı ve söndürme donanımının işlevini sürdürmesi için yapılan planlı işlemlerdir. Kurulumun tamamlanması bakım sorumluluğunu sona erdirmez.

Yangın tetrahedronu

Yangın tetrahedronu, yakıt, ısı, oksitleyici ve engellenmemiş kimyasal zincirleme tepkimeyi birlikte gösteren yanma modelidir.

Yangın üçgeni

Yangın üçgeni, yanmanın gerçekleşmesi için gerekli yakıt, oksitleyici ve ısı unsurlarını gösteren temel modeldir.

Yangın yükü

Yangın yükü, bir yapı bölümündeki yanıcı maddelerin açığa çıkarabileceği enerjiyle ilişkili bir büyüklüktür.

Yangın zonu

Uyarı veya söndürme önlemlerinin diğer bölümlerden ayrı işletildiği bölgedir. Mimari yangın kompartımanıyla sınırları her zaman aynı değildir.

Yangına dayanım

Yangına dayanım, bir yapı elemanının yangın etkisi altında gerekli işlevlerini belirli koşullarda sürdürebilmesidir.

Yangına tepki

Bir ürünün belirlenmiş koşullarda yangına maruz kaldığında gösterdiği davranıştır. Yapı elemanının yangına dayanım süresiyle aynı özellik değildir.

Yanık

Yanık, ısı, kimyasal madde veya elektrik gibi etkenlerin dokuda oluşturduğu hasardır.

Yanma

Yanma, yakıtın bir oksitleyiciyle tepkimeye girerek ısı açığa çıkardığı kimyasal süreçtir.

Yanma ürünleri

Yanma ürünleri, yakıtın kimyasal tepkimesi sonucunda ortaya çıkan gaz, buhar ve parçacıklardır.

Yapı malzemesi

İnşaatta kalıcı kullanıma yönelik üretilen malzemedir. Yangına tepki sınıfı, kullanım yerinin gerekleriyle birlikte değerlendirilir.

Yapı sahibi

Yapı üzerinde mülkiyet hakkı bulunan gerçek veya tüzel kişidir. Yangın güvenliğinde sorumluluğu, diğer görevlilerin sorumluluğundan ayrı değerlendirilir.

Yapı sorumluları

Yapımda görev alan müteahhit, proje müellifi, tasarımcı, şantiye şefi ve yapı denetimi gibi taraflardır. Her birinin görev kapsamı farklıdır.

Yapı yüksekliği

Bodrum, asma kat ve çatı arası dâhil inşa edilen katların toplam yüksekliğidir. Bina yüksekliğiyle karıştırılması yanlış hüküm seçimine yol açabilir.

Yaralı taşıma

Yaralı taşıma, yaralanmış kişinin bulunduğu yerden güvenli alana veya sağlık hizmetine uygun yöntemle aktarılmasıdır.

Yavaş oksitlenme

Yavaş oksitlenme, bir maddenin oksijenle görece düşük hızda tepkimeye girmesidir.

Yeniden tutuşma

Söndürülmüş görünen maddenin tekrar yanmaya başlamasıdır. Isı birikimi, yakıt ve uygun atmosferin sürmesiyle ilişkili olabilir.

Yer değiştirme

Memurun görev yerinin kanuni ve idari düzenlemeler çerçevesinde değiştirilmesidir. Sağlık ve aile birliği gibi durumlar özel hükümlere tabidir.

Yıllık izin

Hizmet süresine göre doğan dinlenme iznidir. Kullanım zamanı ve önceki yıldan devreden hakkın sınırları ayrıca düzenlenmiştir.

Yönetmelik eki

Ana metnin atıf yaptığı tablo, çizelge veya teknik açıklamadır. Bir maddeyi eki olmadan okumak uygulama koşullarını eksik bırakabilir.

Yönlendirme levhası

Yönlendirme levhası, insanların kaçış güzergâhını ve çıkışı tanımasını sağlayan görsel işarettir.

Yüksek bina

Yüksek bina tanımındaki 21,50 m bina ve 30,50 m yapı yüksekliği eşikleri, ölçüm farkları ve yangın güvenliğindeki anlamı.

Yüksek tehlike

Yangın bakımından yüksek tehlikeli maddelerin üretildiği, kullanıldığı veya depolandığı yerleri anlatır. İş sağlığı tehlike sınıfıyla otomatik olarak eş tutulmaz.

Zarar görebilirlik

Zarar görebilirlik, insanların, yapıların veya sistemlerin bir tehlikenin etkileri karşısında zarar görmeye yatkınlığını ifade eder.

Zehirlenme

Zehirlenme, zararlı bir maddenin vücuda girerek normal işlevleri bozmasıdır.

Zehirleyici gaz

Zehirleyici gaz, insan vücuduna alındığında toksik etki oluşturabilen gazdır.

Zincirleme reaksiyon

Zincirleme reaksiyon, bir kimyasal tepkimede oluşan etkin parçacıkların sonraki tepkimeleri sürdürmesiyle devam eden süreçtir.