Backdraft; oksijeni azalmış, sıcak ve yanıcı gazlarla dolu kapalı bir ortama ani hava girişi sonrasında oluşabilen hızlı deflagrasyon olayıdır.
Tanım
Backdraft; oksijeni azalmış, sıcak ve yanıcı gazlarla dolu kapalı veya yarı kapalı bir ortamda, yeni hava girişinin ardından oluşabilen hızlı deflagrasyon olayıdır. Yangın bir süre havalandırma yetersizliği nedeniyle baskılanmış görünse bile ortamda yanmamış yanıcı gazlar ve yüksek sıcaklık bulunabilir. Kapı, pencere veya başka bir açıklıktan hava girmesi, uygun koşullarda bu gazların hızla tutuşmasına neden olabilir.[1]
Backdraft nasıl oluşur?
Kapalı bir hacimde yangın geliştikçe mevcut oksijen tüketilebilir. Oksijen seviyesi azaldığında alevli yanma zayıflayabilir; ancak ortamda yüksek sıcaklık ile yanmamış veya kısmen yanmış yakıt gazları bulunmaya devam edebilir. Bu aşamada kapı veya pencerenin açılmasıyla ortama yeni hava girmesi, oksijenin sıcak ve yakıtça zengin gazlarla karışmasına neden olur. Karışım tutuşma koşullarına ulaştığında ani ve hızlı bir yanma meydana gelebilir. Bu olay backdraft olarak adlandırılır. NIST deneylerinde backdraft, sıcak, yakıtça zengin ve oksijence fakir bir ortama hava girişinden sonra meydana gelen deflagrasyon olarak ele alınmaktadır.[2]
Backdraft belirtileri nelerdir?
Backdraft öncesinde görülebilecek işaretler olaydan olaya değişebilir. İstanbul İtfaiyesi eğitim kaynağında; kararmış camlar, azalmış veya görünmeyen alev, yoğun duman, çok sıcak kapılar, açıklıklardan darbeli biçimde çıkan duman ve anormal sesler olası uyarı işaretleri arasında sayılmaktadır. Ancak bu işaretlerden birinin görülmesi tek başına kesin backdraft oluşacağı anlamına gelmez. Benzer şekilde hiçbir belirgin işaret görülmemesi tehlikenin bulunmadığını göstermez. Yangının havalandırma durumu, sıcaklığı, duman davranışı ve bina içindeki koşullar birlikte değerlendirilmelidir.[1]
Backdraft ile flashover aynı şey midir?
Hayır. Backdraft ve flashover farklı yangın davranışı olaylarıdır. Backdraft, oksijen yetersizliği bulunan, sıcak ve yanıcı gazlarla dolu bir ortamda hava girişinden sonra yanıcı gaz-hava karışımının hızla tutuşmasıyla ilişkilidir. Flashover ise kapalı bir hacimde ısının ve termal ışınımın artması sonucu çok sayıda yanıcı yüzeyin kısa süre içinde neredeyse eş zamanlı tutuşmasıyla yangının tam gelişmiş safhaya hızla geçmesidir. Her iki olay da son derece tehlikelidir; ancak oluşum mekanizmaları aynı değildir. NIST de havalandırma sınırlı yangınlarda hava girişinin yangın gelişimini hızlandırabileceğini ve uygun koşullarda flashover seviyesine taşıyabileceğini ayrı bir süreç olarak açıklamaktadır.[3]
Backdraft neden tehlikelidir?
Backdraft çok kısa sürede yüksek ısı, alev ve basınç etkisi oluşturabileceği için yangına müdahale eden personel ve bina içerisindeki kişiler açısından ciddi tehlike taşır. Açılan kapı veya pencere gibi yeni bir havalandırma açıklığı, yangının davranışını saniyeler içerisinde değiştirebilir. Bu nedenle şüpheli bir kapalı hacme girişte yalnızca görünen alev miktarına bakılmamalı; duman, sıcaklık, hava akışı ve havalandırma koşulları birlikte değerlendirilmelidir. Kontrollü havalandırma ve giriş taktikleri eğitimli itfaiye personeli tarafından olayın koşullarına göre uygulanmalıdır. İstanbul İtfaiyesi de sıcak gazların kontrollü tahliyesinin bazı koşullarda backdraft ve flashover riskinin azaltılmasına yardımcı olabileceğini belirtmektedir.[4]
İçerik İstanbul İtfaiyesi eğitim kaynakları ve NIST yangın dinamiği araştırmaları esas alınarak hazırlanmıştır. Backdraft belirtileri kesin teşhis kriterleri değildir; yangın ortamı duman, sıcaklık, hava akışı, havalandırma ve diğer yangın davranışı göstergeleriyle birlikte değerlendirilmelidir. Operasyonel kararlar yalnızca eğitimli müdahale personeli tarafından kurum prosedürlerine göre verilmelidir.
İlgili mevzuat
Mevzuat ve standart rehberini inceleyinBu metindeki kavramlar
Tanımını açmak istediğiniz terimi seçin.
Kaynakça ve ileri okuma
Kaynakların kapsamı ve uygulanabilirliği birlikte değerlendirilmelidir.
