Flashover, kapalı hacim yangınında yanmanın hacim genelinde hızla yaygınlaşıp tam gelişmiş evreye geçmesidir.
Flashover teriminin Türkçe açıklaması
İBB eğitim kitabında tüm eşyaların birden tutuşma tehlikesi başlığıyla ele alınır. Terim, yalnız bir nesnenin ilk alev almasını değil, hacimdeki yangının gelişimindeki geçişi anlatır. Ayrıntılı oluşum süreci ve backdraft karşılaştırması için Flashover rehberini okuyabilirsiniz.[5]
Tanım
Flashover; kapalı bir hacimde yangının gelişmesi sırasında, sıcak gazlardan ve alevlerden yayılan termal ışınımın etkisiyle çok sayıda yanıcı yüzeyin kısa süre içinde tutuşması ve yangının tüm hacmi kapsayan tam gelişmiş safhaya hızla geçmesidir. Bu olay, tek bir cismin tutuşması değil; odadaki yanıcı yüzeylerin büyük bölümünün neredeyse eş zamanlı olarak yanmaya başlamasıyla karakterizedir. NIST, flashoverı kapalı hacim yangınında yüzeylerin termal ışınım nedeniyle tutuşma sıcaklığına ulaştığı ve yangının hızla tüm alana yayıldığı bir geçiş evresi olarak tanımlar.[1]
Flashover nasıl oluşur?
Yangın geliştikçe sıcak gazlar tavanda birikir ve hacim içerisindeki sıcaklık yükselir. Bu sıcak gaz tabakası ve alevler, odadaki diğer yanıcı yüzeylere güçlü termal ışınım gönderir. Yanıcı yüzeyler yeterli ısıyı absorbe ettiğinde piroliz artar ve birçok yüzey kısa süre içerisinde tutuşabilir. Bu aşamada yangın lokalize durumdan tam gelişmiş oda yangınına geçer. NIST, oda flashoverının başlangıcında sıcak gaz sıcaklıklarının yaklaşık 400 °C ve üzeri seviyelere çıkabildiğini; literatürde yaklaşık 20 kW/m² taban ısı akısının da flashover başlangıcı için kullanılan göstergelerden biri olduğunu belirtmektedir. Bu değerler kesin eşik değil, deneysel ve mühendislik değerlendirmelerinde kullanılan yaklaşık göstergelerdir.[2]
Flashover belirtileri nelerdir?
Flashover yaklaşımında ortam sıcaklığı hızla artabilir, tavandaki sıcak gaz tabakası aşağı doğru genişleyebilir ve odadaki çok sayıda yüzeyden yoğun piroliz gazları çıkabilir. Tavan seviyesinde alevlerin yayılması ve çok hızlı ısı artışı ciddi uyarı işaretleridir. Ancak tek bir belirtiye bakılarak “flashover kesin olacak” denilemez. Yangının gelişimi; yakıt miktarı, havalandırma, oda geometrisi ve ısı salım hızı gibi birçok etkene bağlıdır. İstanbul İtfaiyesi eğitim kaynağı, flashover sırasında bir odadaki çok sayıda yanıcının bir anda tutuşabileceğini ve müdahale personelinin alevlerin ortasında kalma tehlikesiyle karşılaşabileceğini belirtmektedir.[3]
Flashover ile backdraft arasındaki fark nedir?
Flashover ve backdraft aynı olay değildir. Flashover, kapalı hacimde ısının ve termal ışınımın artması sonucu çok sayıda yanıcı yüzeyin kısa sürede tutuşmasıyla ilgilidir. Backdraft ise oksijeni azalmış, sıcak ve yakıtça zengin bir ortama yeni hava girişinden sonra uygun karışımın hızla yanmasıyla oluşabilen deflagrasyon olayıdır. Başka bir ifadeyle flashover temel olarak ısı ve toplu yüzey tutuşmasıyla, backdraft ise havalandırma değişimi ve yanıcı gaz-hava karışımının hızlı yanmasıyla ilişkilidir. NIST, havalandırması sınırlı yangınlarda bir açıklığın açılmasının yangının enerjisini hızla artırabileceğini ve bazı koşullarda yangını flashover seviyesine taşıyabileceğini ayrıca açıklamaktadır.[2]
Flashover neden tehlikelidir?
Flashover, kapalı hacimde yangının çok kısa sürede tam gelişmiş duruma geçmesine neden olabileceği için son derece tehlikelidir. Bu sırada; - sıcaklık çok hızlı yükselebilir, - alevler tüm hacmi kaplayabilir, - kaçış koşulları saniyeler içinde bozulabilir, - termal koruyucu ekipmanın sınırları hızla aşılabilir, - yangının komşu hacimlere yayılma riski artabilir. NIST, flashoverı kapalı hacim yangınındaki en tehlikeli gelişim evrelerinden biri olarak tanımlamaktadır.[2]
İçerik NIST yangın dinamiği kaynakları ve İstanbul İtfaiyesi eğitim materyalleri esas alınarak hazırlanmıştır. Flashover için verilen sıcaklık ve ısı akısı değerleri kesin sınırlar değil, deneysel ve mühendislik değerlendirmelerinde kullanılan yaklaşık göstergelerdir. Gerçek yangın davranışı yakıt, havalandırma, hacim geometrisi ve diğer koşullara göre değişebilir.
İlgili mevzuat
Mevzuat ve standart rehberini inceleyinBu metindeki kavramlar
Tanımını açmak istediğiniz terimi seçin.
Kaynakça ve ileri okuma
Kaynakların kapsamı ve uygulanabilirliği birlikte değerlendirilmelidir.

