6331 Sayılı Kanun ve İtfaiyede İş Sağlığı ve Güvenliği

Kapsamın başlangıç noktası

6331 sayılı Kanun, kamu ve özel işyerlerinde sağlık ve güvenlik şartlarının geliştirilmesini amaçlar. Kapsam, çalışanların yalnız işçi veya memur olmasına göre belirlenmez. Bununla birlikte kanunda açık istisnalar bulunur. Bir faaliyetin kapsam içinde olup olmadığını değerlendirirken kurumun adından önce yapılan işin niteliğine bakılmalıdır. İtfaiye hizmetleri bakımından özellikle müdahale faaliyetleri istisnasının doğru anlaşılması gerekir.^[1]

Müdahale istisnasını genellememek

Kanunun 2. maddesi afet ve acil durum birimlerinin müdahale faaliyetlerini kapsam dışında sayar. Metin bütün kurum çalışanlarını veya bütün faaliyetleri topluca dışarıda bırakacak biçimde okunmamalıdır. İstasyonun atölye, bakım, eğitim ve idari çalışmalarıyla gerçek olay müdahalesi aynı faaliyet değildir. Somut kapsam değerlendirmesi yetkili kurum görüşü ve ilgili düzenlemelerle yapılmalıdır. İstisna, müdahalede güvenlik tedbirlerinin gereksiz olduğu anlamına da gelmez; görev eğitimi ve koruyucu prosedürler önemini korur.^[2]

İşverenin genel yükümlülüğü

İşveren, risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi, uygun organizasyon kurulması ve gerekli araçların sağlanmasından sorumludur. Dışarıdan uzman veya sağlık hizmeti alınması bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Çalışanların yükümlülükleri de işverenin sorumluluğunu azaltmaz. İstasyon bakımında bir arızanın bilinmesi fakat kayıtsız bırakılması, sadece ekipmanı kullanan kişinin dikkatine bırakılacak bir mesele olarak görülmemelidir; önlem ve takip düzeni oluşturulmalıdır.^[3]

Önleme sırası ve risk değerlendirmesi

Risklerden kaçınmak, kaçınılamayanları değerlendirmek ve tehlikeyle kaynağında mücadele etmek temel yaklaşımdır. Toplu koruma önlemleri kişisel korunmaya göre önceliklidir. Bu nedenle “eldiven verildi” demek, tehlikeli bakım işleminin bütün risklerinin yönetildiğini göstermez. İşin daha güvenli düzenlenmesi, uygun ekipman, çalışma alanı ve talimatlar birlikte düşünülür. Risk değerlendirmesi, yalnız dosyada tutulan bir form değil; değişen iş ve ekipmana göre gözden geçirilen bir süreçtir.^[4]

Acil durum hazırlığı

İşyerinde beklenebilecek acil durumların belirlenmesi, planların hazırlanması, eğitimli kişilerin görevlendirilmesi ve gerekli donanımın sağlanması gerekir. Dış yardım kuruluşlarıyla bağlantının nasıl kurulacağı da planın parçasıdır. İtfaiye istasyonunun başka olaylara müdahale ediyor olması, kendi binasındaki yangın veya diğer acil durumlar için hazırlık ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Tahliye, personel sayımı ve ziyaretçilerin yönlendirilmesi gibi konular bina özelinde ele alınmalıdır.^[5]

Eğitim ve sağlık gözetimi

Sağlık gözetimi, çalışanın maruz kaldığı riskler dikkate alınarak yürütülür. Eğitim ise işe başlamadan ve iş, ekipman veya teknoloji değiştiğinde ihtiyaçlara göre ele alınır. Bir defa alınan eğitim belgesinin bütün sonraki görevler için yeterli olduğu varsayılmaz. Yeni bir makine veya kimyasalın kullanıma girmesi, ilgili kişilere verilen bilgi ve uygulama eğitimini değiştirebilir. Sağlık bilgileri, erişim ve gizlilik koşullarına uygun işlenmelidir.^[6]

Olay kaydı ve çalışan katılımı

İş kazaları ve meslek hastalıkları için kayıt ve bildirim hükümleri vardır. Yaralanma olmasa bile zarar potansiyeli taşıyan olayların araştırılması, benzer olayların önlenmesine katkı sağlar. Çalışanların görüşlerinin alınması ve görülen tehlikelerin bildirilmesi önemlidir. Bildirimi yapan kişiyi suçlamak yerine olayın nedenlerini ve önlem ihtiyacını anlamaya odaklanmak, kurum içi güvenlik çalışmasının niteliğini artırır. Bu yaklaşım, kanundaki katılım ve kayıt görevlerinin günlük uygulamasına yönelik bir öneridir.^[7]

Süre ve sayıları nereden kontrol etmeli?

Kurul kurulması, hizmet görevlendirmeleri, bildirim süreleri ve yaptırımlar farklı maddeler ile ikincil düzenlemelere bağlıdır. İşyerinin sınıfı ve çalışan sayısı belirlenmeden internetten alınan tek bir eşik uygulanmamalıdır. Bu sayfa para cezası veya uzman çalışma süresi hesaplayıcısı değildir. Güncel işlemler için kanunun birleşik metni, ilgili yönetmelik ve ÇSGB açıklamaları birlikte kontrol edilmelidir.^[8]

İlgili mevzuat